استاندارد حسابداری‌ شماره‌ 6

مقدمه
1 .هدف‌این‌ استاندارد ملزم‌ کردن‌ واحدهای‌ تجاری‌ به‌ انعکاس‌ مشخص‌ و بارز برخی‌ عناصر عملکرد مالی‌ است‌ تا به‌ درک‌ استفاده‌کنندگان‌ صورتهای‌ مالی‌ از عملکرد مالی‌ واحد تجاری‌ طی‌ یک‌ دوره‌ کمک‌ کند و مبنایی‌ جهت‌ ارزیابی‌ عملکرد مالی‌ و جریانهای‌ نقدی‌ آتی‌ برای‌ آنها فراهم‌آورد.
تعاریف
2 .اصطلاحات‌ ذیل‌ در این‌ استاندارد با معانی‌ مشخص‌ زیر بکار رفته‌ است‌:
. فعالیتهای عادی فعالیتهای‌ معمول‌، تکرار شونده‌ یا منظم‌واحد تجاری‌ (فعالیتهای‌ تجاری‌) و همچنین‌ فعالیتهای‌ مرتبطی‌ است‌ که‌ به‌ تبعیت‌ و در جهت‌ پیشبرد فعالیتهای‌ فوق‌ یا در نتیجه‌ آنها توسط‌ واحد تجاری‌ انجام‌ می‌شود.چنانچه‌ وقوع‌ برخی‌ رویدادها، صرف‌نظر از ماهیت‌ غیر معمول‌ یا تناوب‌ آن‌ ،در محیط‌ حاکم‌ بر عملیات‌ واحد تجاری‌ (اعم‌ از اقتصادی‌ ،مقرراتی‌، جغرافیایی‌ وغیره‌) مورد انتظار باشد ،آثار آنها بر عملیات‌ واحد تجاری‌ در زمره‌ فعالیتهای‌ عادی‌ تلقی‌ می‌شود.
. اقلام‌ استثنایی اقلامی‌ با اهمیت‌ است‌ که‌ منشأآن‌ رویدادها یا معاملاتی‌ می‌باشد که‌ در چارچوب‌ فعالیتهای‌ عادی‌ شرکت‌ واقع‌می‌گرددو به‌ منظور ارائـه‌ تصویری‌ مطلوب‌ ،افشای‌ جداگانه‌ آنها، منفرداً یا در صورت‌ تشابه‌ نوع‌، در مجموع‌، به‌ لحاظ‌ استثنایی‌ بودن‌ ماهیت‌ یا وقوع‌ ضرورت‌ می‌یابد.
. اقلام‌ غیر مترقبه‌ اقلامی‌ با اهمیت‌ و بسیار غیر معمول‌ است‌ که‌ منشأ آن‌ رویدادهایی‌ خارج‌ از فعالیتهای‌ عادی‌ شرکت‌ می‌باشد و انتظار نمی‌رودبه‌طور مکرر یا منظم‌ واقع‌ شود.
. تعدیلات‌ سنواتی‌‌ تعدیلاتی‌ با اهمیت‌ است‌ که‌ به‌ سنوات‌ قبل‌ مربوط‌ می‌شود و از تغییر در رویه‌ حسابداری‌ یا اصلاح‌ اشتباه‌ ناشی‌ می‌گردد. تعدیلات‌ سنواتی‌، اصلاحات‌ تکرار شونده‌ معمول‌ و تعدیل‌ براوردهای‌ انجام‌ شده‌ در سنوات‌ قبل‌ را شامل‌ نمی‌شود.
. یک بخش‌ از واحد تجاری‌ جزئی‌ از عملیات‌ واحد تجاری‌ یا گروه‌ که‌ اهمیت‌ نسبی‌ دارد و به‌طور جداگانه‌ قابل‌ شناسایی‌ است‌ و فعالیتها ،داراییهاو نتایج‌ مربوط‌ به‌ آن‌ را بتوان‌ به‌ وضوح‌ از بقیه‌ فعالیتهای‌ واحد تجاری‌ تمیز داد.یک‌ بخش‌ از واحد تجاری‌ معمولاً خطوط‌ تولید یا بازارهای‌ جداگانه‌ خاص‌ خود را دارد و ممکن است یک قسمت تجاری جغرافیایی ( به شرح مندرج در استاندارد حسابداری شماره 25 با عنوان گزارشگری بر حسب قسمتهای مختلف ) یا کوچکتر از ان باشد .
اجزای‌ عملکرد مالی‌
3 .کلیه‌ درآمدها و هزینه‌های‌ شناسایی‌ شده‌ باید در صورت‌ سودوزیان‌ یا صورت‌ سودوزیان‌ جامع‌ منعکس‌ شود.درآمدها و هزینه‌ها تنها در مواردی‌ درصورت‌ سودوزیان‌ دوره‌ انعکاس‌ نمی‌یابد که‌ به‌ موجب‌ استانداردهای‌ حسابداری‌ مستقیماً به‌ حقوق‌ صاحبان‌ سرمایه‌ منظور می‌شود.
4 . بخشهای‌ متعدد فعالیتهای‌ واحد تجاری‌ دارای‌ ویژگیهای‌ بارزی‌ است‌ که‌ از نظر ثبات‌، مخاطره‌ و قابلیت‌ پیش‌بینی‌ باهم‌ متفاوت‌ است‌ و این‌ امر افشای‌ جداگانه‌ اجزای‌ تشکیل‌دهنده‌ عملکرد مالی‌ را در صورت‌ سودوزیان‌ و صورت‌ سودوزیان‌ جامع‌ ایجاب‌ می‌کند.افشای‌ جداگانه‌ این‌اجزا با هدف‌ تسهیل‌ درک‌ عملکرد مالی‌ یک‌ دوره‌ و کمک‌ به‌ استفاده‌کنندگان‌ صورتهای‌ مالی‌ به‌منظور تصمیم‌گیری‌ در مورد میزان‌ اتکا به‌ نتایج‌ دوره‌های‌ قبل‌ جهت‌ ارزیابی‌ نتایج‌ بالقوه‌ دوره‌های‌ آتی‌ صورت‌ می‌گیرد.بنابراین‌ افشای‌ جداگانه‌ اجزای‌ مذکور، صرف‌نظر از ماهیت‌ درصورتی‌ ضرورت‌ دارد که‌ برای‌ ارزیابی‌ بعضی‌ از جنبه‌های‌ عملکرد مالی‌ حائز اهمیت‌ باشد.
صورت‌ سودوزیان‌ جامع‌‌
5 .صورت‌ سودوزیان‌ جامع‌ به‌ عنوان‌ یک‌ صورت‌ مالی‌ اساسی‌ ،باید کل‌ درآمدها و هزینه‌های‌ شناسایی‌ شده‌ طی‌ دوره‌ را که‌ قابل‌ انتساب‌ به‌ صاحبان‌ سرمایه‌ است‌ ،به‌ تفکیک‌ اجزای‌ تشکیل‌دهنده‌ آنها نشان‌ دهد.
6 . هدف‌ از تهیه‌ صورت‌ سودوزیان‌ و صورت‌ سودوزیان‌ جامع‌، ارائه‌ کلیه‌ درآمدها و هزینه‌های‌ شناسایی‌ شده‌ طی‌ یک‌ دوره‌ مالی‌ می‌باشد. تمرکز اصلی‌ صورت‌ سودوزیان‌ دوره‌ بردرآمدها و هزینه‌های‌ عملیاتی‌ است‌. درآمدها و هزینه‌ها تنها در مواردی‌ در صورت‌ سودوزیان‌ منعکس‌ نمی‌شود که‌ به‌ طور مشخص‌ به‌ موجب‌ استانداردهای‌ حسابداری‌ مستقیماً به‌ حساب‌حقوق‌ صاحبان‌ سرمایه‌ منظور شود. از آنجایی‌ که‌ جهت‌ تصمیم‌گیری‌ اقتصادی‌ استفاده‌کنندگان‌ صورتهای‌ مالی‌،آگاهی‌ از کلیه‌ جنبه‌های‌ عملکرد مالی‌ واحد تجاری‌ طی‌ دوره‌ ضرورت‌ دارد، لازم‌ است‌ کلیه‌ درآمدها و هزینه‌های‌ شناسایی‌ شده‌ طی‌ آن‌ دوره‌ مورد ملاحظه‌ قرار گیرد. بدین‌لحاظ‌ همان‌ گونه‌ که‌ درمفاهیم‌ نظری‌ گزارشگری‌ مالی‌مقرر شده‌، تهیه‌ و ارائـه‌ یک‌ صورت‌ مالی‌ اساسی‌ جدید با عنوان‌ "صورت‌ سودوزیان‌ جامع‌" لازم‌ است‌ تا میزان‌ افزایش‌ یا کاهش‌ حقوق‌ صاحبان‌ سرمایه‌ از بابت‌ درآمدها و هزینه‌های‌ مختلف‌ دوره‌ نشان‌ داده‌ شود.
7 . صورت‌ سودوزیان‌ جامع‌ به‌ طرق‌ زیر به‌ اهداف‌ گزارشگری‌ مالی‌ کمک‌ می‌کند:
الف‌. ترکیب‌ اطلاعات‌ مربوط‌ به‌ جنبه‌ عملیاتی‌ عملکرد و موارد مرتبط‌ با آن‌ با سایر جنبه‌های‌ عملکرد مالی‌ واحد تجاری‌.
ب‌ . ارائه‌ اطلاعاتی‌ که‌ همراه‌ با اطلاعات‌ مندرج‌ در سایر صورتهای‌ مالی‌ اساسی‌، برای‌ ارزیابی‌ بازده‌ سرمایه‌گذاری‌ در یک‌ واحد تجاری‌ مفید واقع‌ شود.
8 . صورت‌ سودوزیان‌ جامع‌ باید موارد زیر را به‌ ترتیب‌ نشان‌ دهد:
الف‌. سود یا زیان‌ خالص‌ دوره‌ طبق‌ صورت‌ سودوزیان‌.
ب‌ . سایر درآمدها و هزینه‌های‌ شناسایی‌ شده‌ به‌ تفکیک‌.
ج‌ . تعدیلات‌ سنواتی‌.
9 . از آنجا که‌ صورت‌ سودوزیان‌ جامع‌ دربرگیرنده‌ کلیه‌ درآمدها و هزینه‌های‌ شناسایی‌ شده‌، اعم‌ از تحقق‌ یافته‌ و تحقق‌ نیافته‌ است‌،سود یا زیان‌ خالص‌ دوره‌ مالی‌ به‌ عنوان‌ اولین‌ قلم‌ درصورت‌ سودوزیان‌ جامع‌ انعکاس‌ می‌یابد. این‌ بدان‌ معنی‌ است‌ که‌ صورت‌ سودوزیان‌ دوره‌، یکی‌ از اقلام‌ صورت‌ سودوزیان‌ جامع‌ را به‌ تفصیل‌ نشان‌ می‌دهد و سایر درآمدها و هزینه‌های‌ شناسایی‌ شده‌،به‌ طور جداگانه‌ در صورت‌ سودوزیان‌ جامع‌ انعکاس‌ می‌یابد.
10 . سایر درآمدها و هزینه‌های‌ شناسایی‌ شده‌ شامل‌ موارد زیر است‌:
الف‌. درآمدها و هزینه‌های‌ تحقق‌ نیافته‌ ناشی‌ از تغییرات‌ ارزش‌ داراییها و بدهیهایی‌که‌ اساساً به‌ منظور قادر ساختن‌ واحد تجاری‌ به‌ انجام‌ عملیات‌ به‌ نحو مستمر نگهداری‌ می‌شود و به‌ موجب‌ استانداردهای‌ حسابداری‌ مربوط‌ مستقیماًبه‌ حقوق‌ صاحبان‌ سرمایه‌ منظور می‌شود (از قبیل‌ درآمدها و هزینه‌های‌ ناشی‌ از تجدید ارزیابی‌ داراییهای‌ ثابت‌ مشهود).
ب‌ . درآمدها و هزینه‌هایی‌ که‌ طبق‌ استانداردهای‌ حسابداری‌ به‌ استناد قوانین‌ آمره‌ مستقیماً در حقوق‌ صاحبان‌ سرمایه‌ منظور می‌شود (از قبیل‌ مابه‌التفاوتهای‌ حاصل‌ از تسعیر داراییها و بدهیهای‌ ارزی‌ موضوع‌ ماده‌ 136 قانون‌ محاسبات‌ عمومی‌).
11 . موارد مندرج‌ در ردیفهای‌ الف‌ و ب‌ بند 8 ، سود یا زیان‌ جامع‌ سال‌ را تشکیل‌ می‌دهد. تعدیلات‌ سنواتی‌ (مشتمل‌بر آثار انباشته‌ تغییر در رویه‌های‌ حسابداری‌ و اصلاح‌ اشتباه‌) حسب‌ مورد از سود یا زیان‌ جامع‌ سال‌ کسر یا به‌ آن‌ اضافه‌ می‌شود تا سود یا زیان‌ جامع‌ شناسایی‌ شده‌ در فاصله‌ تاریخ‌ صورتهای‌ مالی‌ دوره‌ قبل‌ و پایان‌ دوره‌ مالی‌ جاری‌ به‌ دست‌ آید .
12 . نظر به‌ اینکه‌ صورت‌ سودوزیان‌ جامع‌ دربرگیرنده‌ کلیه‌ درآمدها و هزینه‌های‌ شناسایی‌ شده‌ طی‌ دوره‌ از جمله‌ درآمدها و هزینه‌های‌ تحقق‌ نیافته‌ است‌، تحقق‌ بعدی‌ اقلام‌ اخیرالذکر منجر به‌ گزارش‌ مجدد آنها در صورت‌ سودوزیان‌ نمی‌شود.در نتیجه‌، هرگاه‌ تغییری‌ در ارزش‌ یک‌ دارایی‌ ایجاد شود یا آن‌ دارایی‌ به‌ فروش‌ رسد، سود یا زیان‌ گزارش‌ شده‌ معادل‌ تفاوت‌ ارزش‌ جدید یا عواید فروش‌ دارایی‌ و آخرین‌ مبلغ‌ دفتری‌ آن‌ است‌. برای‌ مثال‌ درآمد تحقق‌ نیافته‌ ناشی‌ از تجدید ارزیابی‌ یک‌ دارایی‌ ثابت‌ مشهود درصورت‌ سودوزیان‌ جامع‌ دوره‌ تجدید ارزیابی‌ انعکاس‌ می‌یابد. تحقق‌ تمام‌ یا بخشی‌ از درآمد مزبور به‌ هنگام‌ فروش‌ دارایی‌ در دوره‌های‌ بعدی‌،درآمد آن‌ دوره‌ محسوب‌ نمی‌شود بلکه‌ مبین‌ درآمدی‌ است‌ که‌ قبلاًتا زمان‌ تجدید ارزیابی‌ شناسایی‌ شده‌ است‌.
13 . هرگاه‌ اجزای‌ صورت‌ سودوزیان‌ جامع‌ محدود به‌ سود یا زیان‌ خالص‌ دوره‌ و تعدیلات‌ سنواتی‌ باشد،ارائـه‌ صورت‌ سودوزیان‌ جامع‌ ضرورتی‌ ندارد. در چنین‌ حالتی‌ باید در یادداشتی‌ ذیل‌ صورت‌ سودوزیان‌ دوره‌ ،عدم‌ لزوم‌ ارائـه‌ صورت‌ سودوزیان‌ جامع‌ افشا شود.
14 . در موارد مذکور سود یا زیان‌ خالص‌ دوره‌ مندرج‌ در صورت‌ سودوزیان‌ و نیز تعدیلات‌ سنواتی‌ مندرج‌ در گردش‌ حساب‌ سود (زیان‌) انباشته‌ توأماً اطلاعات‌ کافی‌ در مورد کل‌ درآمدها و هزینه‌های‌ شناسایی‌ شده‌ طی‌ دوره‌ ارائه‌ می‌دهد.در چنین‌ حالتی‌ ارائـه‌ یادداشتی‌ ذیل‌ صورت‌ سودوزیان‌ به‌شرح‌ زیر کفایت‌ می‌کند: "از آنجا که‌ اجزای‌ سودوزیان‌ جامع‌ محدود به‌ سود (زیان‌) دوره‌ و تعدیلات‌ سنواتی‌ است‌، صورت‌ سودوزیان‌ جامع‌ ارائه‌ نشده‌ است‌".
صورت‌ سودوزیان‌‌‌
15 .برای‌ اینکه‌ اطلاعات‌ ارائه‌ شده‌ در صورت‌ سودوزیان‌ جهت‌ تصمیم‌گیریهای‌ اقتصادی‌ مفید واقع‌ شود،باید اجزای‌صورت‌ سودوزیان‌ طبق‌ بند 58 استاندارد حسابداری‌ شماره‌ 1با عنوان‌نحوه‌ ارائه‌ صورتهای‌ مالی‌نشان‌ داده‌ شود. ارائه‌ جداگانه‌ اقلام‌ استثنایی‌ و نتایج‌ مربوط‌ به‌ عملیات‌ متوقف‌ شده‌ نیز ازجمله‌ مواردی‌ است‌ که‌ برمفیدبودن‌ اطلاعات‌ ارائه‌ شده‌ می‌افزاید.
اقلام‌ استثنایی‌‌‌
16 .اقلام‌ استثنایی‌ باید در محاسبه‌ سود یا زیان‌ فعالیتهای‌ عادی‌ منظور شود . مبلغ‌ هر قلم‌ استثنایی‌ (منفرداًیا در صورت‌ تشابه‌ نوع‌ ،در مجموع‌) باید به‌طور جداگانه‌ و ترجیحاً در متن‌ صورت‌ سودوزیان‌ تحت‌ سرفصل‌ درآمد یا هزینه‌ مربوط‌ منعکس‌ گردد . اعم‌ از اینکه‌ انعکاس‌ این‌ اقلام‌ در متن‌ صورت‌ سودوزیان‌ یا در یادداشتهای‌ توضیحی‌ صورت‌ گیرد ،این‌ اقلام‌ باید به‌ عنوان‌ اقلام‌ استثنایی‌ قابل‌ تشخیص‌ باشد و این‌گونه‌ تصریح‌ گردد . شرح‌ مناسبی‌ در مورد هر یک‌ از اقلام‌ استثنایی‌ جهت‌ درک‌ ماهیت‌ این‌ اقلام‌ ضروری‌ است‌ .
17 .نمونه‌ اقلامی‌ که‌ ممکن‌ است‌ درصورت‌ بااهمیت‌ بودن‌، استثنایی‌ تلقی‌ شود عبارت‌ است‌ از :
الف‌ .زیانهای‌ ناشی‌ از بلایای‌ طبیعی‌ در مناطقی‌ که‌ وقوع‌ آنها به‌طور متناوب‌ انتظار می‌رود،
ب‌ . هزینه‌های‌ اخراج‌ دسته‌جمعی‌ کارکنان‌ شاغل‌ در بخشهای‌ فعال‌ واحد تجاری‌،
ج‌ . هزینه‌های‌ تجدید سازمان‌،
د . به‌ هزینه‌ بردن‌ داراییهای‌نامشهود خارج‌ از فرایند استهلاک‌،
ه . زیان‌ انتقال‌ صنایع‌ مزاحم‌به‌ خارج‌ از محدوده‌ شهرها، طبق‌ مقررات‌ جاری‌،
و . کمکهای‌ بلاعوض‌ غیرسرمایه‌ای‌دریافت ی‌ و کمکهای‌ بلاعوض‌ پرداخت ی‌،
زثابت‌ مشهود و سرمایه‌گذاریهای‌ بلندمدت‌،
ح‌ . سود یا زیان‌ فروش‌ یا توقف‌عملیات‌ یک‌ بخش‌ از واحد تجاری‌،
ط‌ . هزینـه‌هـای‌ غیرمعمول‌ مربوط‌به‌ مطالبـات‌ مشکوک‌الوصـول‌ و کاهش‌ ارزش‌ موجودی‌ موادوکالا،
ی‌ . ذخیره‌های‌ غیرمعمول‌ برای‌زیانهای‌ ناشی‌ از پیمانهای‌ بلندمدت‌،
ک‌ . وجوه‌ مازاد ناشی‌ از حل‌ وفصل‌ ادعای‌ خسارت‌ از شرکتهای‌ بیمه‌،
ل‌ . هزینه‌های‌ جذب‌ نشده‌ ناشی‌از عدم‌ دستیابی‌ به‌ ظرفیت‌ معمول‌ (عملی‌) مورد انتظار و ضایعات‌ غیرعادی‌، و
م‌ . سود یا زیان‌ ناشی‌ از حل‌ وفصل‌ دعاوی‌ برله‌ یا علیه‌ شرکت‌.
عملیات‌ متوقف‌ شده‌
18 .در صورت‌ توقف‌ عملیات‌ یک‌ بخش‌ از واحد تجاری‌ لازم‌ است‌ نتایج‌ عملیات‌ بخش‌ متوقف‌ شده‌ از جمله‌ سود یا زیان‌ حاصل‌ از واگذاری‌آن‌ بخش‌به‌ طور جداگانه‌ در صورت‌ سودوزیان‌ منعکس‌ شود. برای‌ این‌ منظور درآمدها و هزینه‌های‌ عملیاتی‌ مربوط‌ به‌ بخش‌ متوقف‌ شده‌ باید در سرفصلهای‌ مربوط‌ و ترجیحاً در متن‌ صورت‌ سودوزیان‌ به‌طور جداگانه‌ نمایش‌ یابد. همچنین‌ سود یا زیان‌ حاصل‌ از واگذاری‌ بخش‌ متوقف‌ شده‌،پس‌ از تهاتر کلیه‌ ذخایر مربوط‌ به‌ هزینه‌های‌ غیر قابل‌ بازیافت‌ عملیات‌ توقف‌، باید پس‌ از سود (زیان‌)عملیاتی‌ در صورت‌ سودوزیان‌ منعکس‌ شود.
19 .گاه‌ ممکن‌ است‌ یک‌ واحد تجاری‌ تصمیم‌ بگیرد بخشی‌ از عملیات‌ خود را که‌ از سایر عملیات‌ تجاری‌ آن‌ متمایز است‌ متوقف‌ کند. در چنین‌ مواردی‌ لازم‌ است‌ برای‌ تعهدات‌ ناشی‌ از این‌ تصمیم‌ (شامل‌ کلیه‌ هزینه‌های‌ مستقیم‌ فروش‌ یا خاتمه‌ عملیات‌ و هر گونه‌ زیان‌ عملیاتی‌ تا تاریخ‌ فروش‌ یا خاتمه‌ عملیات‌) که‌ از محل‌ سودهای‌ عملیاتی‌ آتی‌ آن‌ بخش‌ یا سود حاصل‌ از واگذاری‌ داراییهای‌ آن‌ جبران‌پذیر نباشد، ذخیره‌ای‌ در حسابها منظور شود. برای‌تعیین‌ ذخایر یادشده‌، موضوعاتی‌ از قبیل‌ موارد زیر مد نظر قرار می‌گیرد:
الف‌.هزینه‌های‌ اخراج‌ دسته‌ جمعی‌ کارکنان‌ (پس‌ از کسر کمکهای‌ دولت‌ از این‌ بابت‌)،
ب‌ . هزینه‌های‌ مربوط‌ به‌ ادامه‌همکاری‌ کارکنان‌ اصلی‌ طی‌ دوره‌ کاهش‌ عملیات‌،
ج‌ . زیانهای‌ ناشی‌ از فروش‌داراییها شامل‌ هزینه‌های‌ مستمر پیش‌ بینی‌ شده‌ نظیر اجاره‌، عوارض‌ و غیره‌،
د . مطالبات‌ مشکوک‌الوصول‌و لاوصول‌ ناشی‌ از تصمیم‌ به‌ توقف‌ عملیات‌،
ه . هر گونه‌ زیان‌ ناشی‌ از جرایم‌پیش‌بینی‌شده‌ در قراردادها، و
و ناشی‌ از عملیات‌ تجاری‌ بخش‌ مورد توقف‌ تا زمان‌ فروش‌ یا خاتمه‌ عملیات‌.
ایجاد ذخیره‌ متکی‌ بر این‌ واقعیت‌ است‌ که‌تعهدات‌ در زمانی‌ ایجاد می‌شود که‌ واحد تجاری‌ آشکارا متعهد به‌ فروش‌ یا خاتمه‌ عملیات‌ گردد. شواهد این‌ تعهد می‌تواند شامل‌ اعلام‌ رسمی‌ برنامه‌ توقف‌،شروع‌ عملی‌ برنامه‌ توقف‌ یا سایر شرایطی‌ باشد که‌ به‌طور مؤثر واحد تجاری‌ را ناگزیر به‌ تکمیل‌، فروش‌ یا خاتمه‌ عملیات‌ کند. هر قرارداد الزام‌آوری‌ که‌ بعد از پایان‌ سال‌ منعقد می‌شود،ممکن‌ است‌ شواهد اضافی‌ در رابطه‌ با ارزش‌ داراییها و تعهدات‌ در تاریخ‌ ترازنامه‌ فراهم‌ آورد.در مواردی‌ که‌ قصد فروش‌ وجود دارد، لیکن‌ قرارداد الزام‌آور حقوقی‌ منعقد نشده‌ باشد، تعهدی‌ توسط‌ واحد تجاری‌ تقبل‌ نشده‌ است‌ و درنتیجه‌ نباید ذخیره‌ای‌ از بابت‌هزینه‌های‌ مستقیم‌ مربوط‌ به‌ فروش‌ و نیز زیانهای‌ عملیاتی‌ درنظر گرفته‌ شود.
20 .فروش‌ یا خاتمه‌ عملیات‌ در صورتی‌ عملیات‌ متوقف‌ شده‌، محسوب‌ می‌شود که‌ تأثیر بااهمیتی‌ بر ماهیت‌ و زمینة‌ اصلی‌ عملیات‌ واحد تجاری‌ داشته‌ باشد و معرف‌ کاهش‌ مهمی‌ در امکانات‌ عملیاتی‌ ناشی‌ از خروج‌ از بازاری‌ خاص‌ (اعم‌ از تجاری‌ یا جغرافیایی‌) یا کاهش‌ عمده‌ در میزان‌ فروش‌ در بازارهای‌ در حال‌ تداوم‌ آن‌ باشد. ماهیت‌ و زمینه‌ اصلی‌ عملیات‌ واحد تجاری‌ عبارت‌ از جایگاه‌ محصولات‌ و خدمات‌ آن‌ واحد در بازارهای‌ مربوط‌ (شامل‌ جنبه‌های‌ کیفی‌ و مکانی‌) است‌. برای‌ مثال‌، چنانچه‌ شرکتی‌ که‌ به‌طور معمول‌ در امر اداره‌ مهمانخانه‌های‌ کوچک‌ فعالیت‌ دارد، اقدام‌ به‌ فروش‌ مهمانخانه‌ها و خرید هتلهای‌ چند ستاره‌ کند، ضمن‌ آنکه‌ همچنان‌ به‌ فعالیت‌ هتل‌داری‌ مشغول‌ است‌، ماهیت‌ و زمینه‌ اصلی‌ عملیات‌ آن‌ تغییر می‌یابد. حالت‌ مشابه‌ آن‌ است‌ که‌ همان‌ شرکت‌ با فروش‌ هتلهای‌ خود در یک‌ کشور خارجی‌ اقدام‌ به‌ خرید هتل‌ در ایران‌ کند. فروش‌ و جایگزینی‌ منظم‌ داراییهای‌ عمده‌ که‌ به‌ عنوان‌ بخشی‌ از عملیات‌ معمول‌ و جهت‌ نگهداشت‌ پرتفوی‌ داراییها انجام‌ می‌شود، نباید به‌ عنوان‌ توقف‌ عملیات‌ تلقی‌ گردد. در مثال‌ بالا، فروش‌ هتل‌ و خرید هتل‌ دیگر در همان‌ بازار و یا مکانهای‌ مشابه‌ کلاًبه‌ عنوان‌ عملیات‌ در حال‌ تداوم‌ طبقه‌بندی‌ می‌شود. همچنین‌ فروش‌ یا خاتمه‌ یک‌ بخش‌ از عملیات‌ واحد تجاری‌ که‌ اساساً به‌ منظور دستیابی‌ به‌ بهسازی‌ تولید یا صرفه‌جویی‌ در هزینه‌ صورت‌ گرفته‌، بخشی‌ از عملیات‌ در حال‌ تداوم‌ آن‌ محسوب‌ می‌گردد.
21 .فروش‌ یا خاتمه‌ عملیات‌ در صورتی‌ عملیات‌ متوقف‌ شده‌ محسوب‌ می‌شود که‌، داراییها، بدهیها، نتایج‌ عملیات‌ و فعالیتهای‌ بخش‌ مورد نظر از نظر فیزیکی‌ و عملیاتی‌ و برای‌ مقاصد گزارشگری‌،به‌ روشنی‌ قابل‌ تشخیص‌ باشد. اگر نتایج‌ مالی‌ عملیات‌ فروش‌ رفته‌ یا خاتمه‌ یافته‌ به‌طور جداگانه‌ از سوابق‌ حسابداری‌ قابل‌ استخراج‌ نباشد یا تا حد با اهمیتی‌ تنها از طریق‌ تخصیص‌ درآمد یا هزینه‌ قابل‌ استخراج‌ گردد، در آن‌ صورت‌ به‌ عنوان‌ عملیات‌ متوقف‌ شده‌ طبقه‌بندی‌ نمی‌شود. برای‌ مثال‌ تعطیل‌ یک‌ کارگاه‌ تولیدی‌ که‌ در بازار به‌طور جداگانه‌ قیمتفروشی‌ برای‌ محصول‌ آن‌ وجود ندارد، به‌ عنوان‌ عملیات‌ متوقف‌ شده‌ تلقی‌ نمی‌شود.
22 .چنانچه‌ عملیات‌ توقف‌ یک‌ بخش‌ از واحد تجاریحداکثر تا سه‌ ماه‌ پس‌ از تاریخ‌ ترازنامه‌ یا تاریخ‌ تصویب‌ صورتهای‌ مالی‌، هر کدام‌ که‌ کمتر باشد، تکمیل‌ گردد، در این‌ صورت‌ عملیات‌ آن‌ بخش‌، در تاریخ‌ ترازنامه‌ به‌ عنوان‌ عملیات‌ متوقف‌ شده‌ تلقی‌ و در صورت‌ سودوزیان‌ تحت‌ همین‌ عنوان‌ طبقه‌بندی‌ می‌شود. در صورت‌ عدم‌ احراز شرایط‌ یادشده‌، عملیات‌ بخش‌ مزبور در صورت‌ سودوزیان‌ سال‌ جاری‌ به‌ عنوان‌ عملیات‌ در حال‌ تداوم‌ منعکس‌ می‌گردد.
23 .هرگاه‌ با توجه‌ به‌ شرایط‌ مندرج‌ در بند22، عملیات‌ بخشی‌ که‌ تصمیم‌ به‌ توقف‌ آن‌ اتخاذ شده‌ است‌، در سال‌ جاری‌ به‌ عنوان‌ عملیات‌ متوقف‌ شده‌ تلقی‌ نگردد، هزینه‌ ناشی‌ از وضع‌ ذخایر مربوط‌ به‌ عنوان‌ عملیات‌ در حال‌ تداوم‌ در صورت‌ سودوزیان‌ منعکس‌ و در صورت‌ بااهمیت‌ بودن‌ با عنوان‌ "اقلام‌استثنایی‌" طبقه‌بندی‌ شود. در دوره‌ بعد، یعنی‌ زمانی‌ که‌ عملیات‌ مزبور در زمره‌ عملیات‌ متوقف‌ شده‌ قرار می‌گیرد، هزینه‌های‌ ذخایر مزبور باید در صورت‌ سودوزیان‌، به‌ تفکیک‌ "ذخیره‌ زیان‌ عملیاتی‌" و "ذخیره‌ زیان‌ غیر عملیاتی‌ حاصل‌ از فروش‌ یا خاتمه‌ عملیات‌ متوقف‌ شده‌" ،از زیان‌ عملیاتی‌ و زیان‌ غیر عملیاتی‌ بخش‌ متوقف‌ شده‌ کسر شود.
24 . درصورت‌ توقف‌ عملیات‌ یک‌ بخش‌ از واحد تجاری‌،لازم‌ است‌ نتایج‌ عملیات‌ آن‌ بخش‌، از جمله‌ سود یا زیان‌ حاصل‌ از واگذاری‌ آن‌ به‌طور مجزا در صورت‌ سودوزیان‌ منعکس‌ شود. برای‌ این‌ منظور درآمدهاو هزینه‌های‌ عملیات‌ بخش‌ متوقف‌ شده‌ در سرفصل‌ مربوط‌ و ترجیحاًدر صورت‌ سودوزیان‌، جداگانه‌ نمایش‌ می‌یابد. همچنین‌ سود یا زیان‌ حاصل‌ از واگذاری‌ بخش‌ متوقف‌ شده‌ پس‌ از تهاتر کلیه‌ ذخایر انتقالی‌ از سال‌ قبل‌ در ارتباط‌ با بخش‌ متوقف‌ شده‌، پس‌ از سود (زیان‌) عملیاتی‌ در صورت‌ سودوزیان‌ منعکس‌ می‌شود.
25 .علاوه‌بر موارد فوق‌، افشای‌ موارد زیر در رابطه‌ با توقف‌ عملیات‌ یک‌ بخش‌ واحد تجاری‌ ضروری‌ است‌ :
الف‌.ماهیت‌ و مشخصات‌ عملیات‌ متوقف‌ شده‌،
ب‌ . تاریخ‌ مؤثر توقف‌ عملیات‌برای‌ مقاصد حسابداری‌، و
ج‌ . نحوه‌ توقف‌ عملیات‌ (فروش‌ یاکنارگذاری‌).
اقلام‌ غیرمترقبه‌‌‌‌
26 . سود یا زیان‌ غیر مترقبه‌ و مالیات‌ مربوط‌ باید به‌طور جداگانه‌ در صورت‌سودوزیان‌ پس‌ از سود یا زیان‌ ناشی‌ از فعالیتهای‌ عادی‌ نشان‌ داده‌ شود. سهم‌ سهامداران‌ اقلیت‌ از سود یا زیان‌ غیرمترقبه‌ نیز باید زیر صورت‌ سودوزیان‌ تلفیقی‌ افشا شود. ارائـه‌شرح‌ مناسبی‌ در یادداشتهای‌ توضیحی‌ در مورد هریک‌ از اقلام‌ غیر مترقبه‌ جهت‌ درک‌ ماهیت‌ این‌ اقلام‌ ضروری‌ می‌باشد.
27 . طبقه‌بندی‌ اقلام‌ به‌ عنوان‌ غیرمترقبه‌ به‌ شرایط‌ خاص‌هرمورد بستگی‌ دارد.به‌ علت‌ تفاوت‌ در فعالیتهای‌ عادی‌،آنچه‌ برای‌ یک‌ واحد تجاری‌ غیر مترقبه‌ است‌، لزوماًبرای‌ واحد تجاری‌ دیگر غیرمترقبه‌ نیست‌. اقلام‌ غیرمترقبه‌ بسیار نادر است‌،زیرا مربوط‌ به‌ رویدادهایی‌ بسیار غیر معمول‌ می‌باشد که‌ خارج‌ از فعالیتهای‌ عادی‌ واحد تجاری‌ رخ‌ می‌دهد و انتظار نمی‌رود به‌طور مکرر یا منظم‌ واقع‌ شود. با توجه‌ به‌ ملاحظات‌ فوق‌، سودها یا زیانهای‌ ناشی‌ از مواردی‌ از قبیل‌ بلایای‌ طبیعی‌ (مانندزلزله‌ وسیل‌) و مصادره‌ داراییها را در صورت‌ بااهمیت‌ بودن‌، می‌توان‌ به‌ عنوان‌ مثالهایی‌ از اقلام‌ غیر مترقبه‌ ذکر کرد.
28 .در آمد و هزینه هایی که منشاریا آن رویداد غیر مترقبه واحدی باشد ، تشکیل دهنده یک قلم غیر مترقبه واحد است و باید ادغام شود و به عنوان اقلام غیر مترقبه در صورت سودوزیان منظور گردد.
اثر مالیاتی اقلام غیر مترقبه‌‌‌
29 . اثر مالیاتی‌ اقلام‌ غیرمترقبه‌ باید از طریق‌ مقایسه‌ مالیات‌ سود یا زیان‌ ناشی‌ از فعالیتهای‌ عادی‌ بدون‌ احتساب‌ اقلام‌ غیر مترقبه‌ و مالیات‌ سود یا زیان‌ سال‌ مالی‌ (پس‌ از اقلام‌ غیرمترقبه‌) تعیین‌ گردد اضافه‌ یا کسر مالیات‌ ناشی‌ از مقایسه‌ فوق‌ باید به‌ اقلام‌ غیر مترقبه‌ نسبت‌ داده‌ شود.
30 . روش‌ یادشده‌ در بند 29 تضمین‌کننده‌ این‌ امر است‌ که‌ در هر سال‌ محاسبه‌ مالیات‌ مربوط‌ به‌ سود یا زیان‌ ناشی‌ از فعالیتهای‌ عادی‌ به‌ وجود یا عدم‌ وجود اقلام‌ غ یرمترقبه‌ بستگی‌ نداشته‌ و ارقام‌ حاصل‌شده‌ در هر دو حالت‌ یکسان‌ باشد.
تغییر در براوردهای‌ حسابداری
31 . آثار تغییر در براوردهای‌ حسابداری‌ باید در تعیین‌ سود یا زیان‌ خالص‌ دوره‌ای‌ منظور شود که‌ در آن‌، تغییر صورت‌ گرفته‌ است‌. بدیهی‌ است‌ چنانچه‌ تغییر مزبور بر دوره‌های‌ بعدی‌ نیز اثر گذارد ، آثار چنین‌ تغییری‌ باید در تعیین‌ سود یا زیان‌ خالص‌ دوره‌های‌ بعدی‌ منظور شود.
32 . با توجه‌ به‌ ابهامات‌ موجود در محیط‌ اقتصادی‌، انجام‌ براوردهای‌ حسابداری‌ و تجدیدنظر در آنها برای‌ تهیه‌ صورتهای‌ مالی‌ امری‌ اجتناب‌ناپذیر است‌. پیش‌ بینی‌ رویدادهای‌ آتی‌ و براورد اثرات‌ آنها مستلزم‌ اعمال‌ قضاوت‌ و تجدید نظر در این‌ براوردها به‌ هنگام‌ وقوع‌ رویدادهای‌ جدید، حصول‌ تجربه‌ بیشتر یا دستیابی‌ به‌ اطلاعات‌ اضافی‌ است‌. از آنجا که‌ تغییر در براورد، حاصل‌ اطلاعات‌ جدید یا تحولات‌ تازه‌ است‌ نباید با تجدید نظر در ارقام‌ سالهای‌ قبل‌ به‌ آن‌ تأثیر قهقرایی‌ داد. این‌ اقلام‌ باید در صورت‌ سودوزیان‌ سالی‌ که‌ نسبت‌ به‌ آنهاشناخت‌ صورت‌ می‌گیردمنعکس‌ و آثار آن‌ در صورت‌ بااهمیت‌ بودن‌ تشریح‌ شود. در عین‌ حال‌، گاه‌ تشخیص‌ بین‌ تغییر در رویه‌ حسابداری‌ و تغییر در براورد حسابداری‌ ممکن‌ است‌ بسیار مشکل‌ باشد. در چنین‌ حالتی‌، تغییر مورد نظر باید به‌ عنوان‌ تغییر در براورد حسابداری‌ تلقی‌ و به‌ گونه‌ مناسبی‌ افشا شود.
33 . تغییر در براورد حسابداری‌ ممکن‌ است‌ تنها بر دوره‌ جاری‌ تأثیر داشته‌ باشد یا اینکه‌ دوره‌ جاری‌ و دوره‌های‌ آتی‌ را توأماً تحت‌ تأثیر قرار دهد. برای‌ مثال‌ تغییر در براورد مبلغ‌ هزینه‌ مطالبات‌ مشکوک‌الوصول‌ فوراً شناسایی‌ می‌شود و تنها بر دوره‌ جاری‌ تأثیر می‌گذارد، لیکن‌ تغییر در عمر مفید براوردی‌ یک‌ دارایی‌ بر هزینه‌ استهلاک‌ دوره‌ جاری‌ و هریک‌ از دوره‌های‌ آتی‌ باقیمانده‌ از عمر مفید دارایی‌ تأثیر دارد. اثر تغییر مرتبط‌ با دوره‌ جاری‌ در هر دو حالت‌ به‌ عنوان‌ درآمد یا هزینه‌ دوره‌ جاری‌ و اثر تغییر در دوره‌های‌ آتی‌، در صورت‌ وجود، در همان‌ دوره‌ها شناسایی‌ می‌شود.
34.آثار تغییر در براوردهای‌ حسابداری‌ باید تحت‌ همان‌ سرفصلهایی‌ که‌ قبلاًدر صورت‌ سودوزیان‌ انعکاس‌ می‌یافت‌طبقه‌بندی‌ شود.
35 . برای‌ قابل‌ مقایسه‌ بودن‌ صورتهای‌ مالی‌ دوره‌های‌ مختلف‌، اثر تغییر در براورد حسابداری‌ که‌ قبلاً در محاسبه‌ سود یا زیان‌ حاصل‌ از فعالیتهای‌ عادی‌ منظور شده‌ است‌، تحت‌ عنوان‌ همان‌ قلم‌ درآمد و هزینه‌ منعکس‌ می‌گردد. هرگاه‌ درآمد یا هزینه‌ مزبور قبلاً به‌ عنوان‌ یک‌ قلم‌ غیرمترقبه‌ تلقی‌ شده‌ باشد، اثر تغییر در براورد آن‌ نیز باید به‌ صورت‌ یک‌ قلم‌ غیرمترقبه‌ گزارش‌ شود.
36 . ماهیت‌ و مبلغ‌ تغییر در براوردحسابداری‌که‌دارای‌اثر با اهمیتی‌ در دوره‌ جاری‌ است‌ یا انتظار می‌رود اثر با اهمیتی‌ در دوره‌های‌ بعد داشته‌ باشد، باید افشا گردد. در صورتی‌ که‌ تعیین‌ مبلغ‌ تغییر عملی‌ نباشد، موضوع‌ باید در یادداشتهای‌ توضیحی‌ افشا شود.
‌‌‌تعدیلات‌ سنواتی‌
37 . تعدیلات‌ سنواتی‌ یعنی‌ اقلام‌ مربوط‌ به‌ سنوات‌ قبل‌ که‌ در تعدیل‌ مانده‌ سود (زیان‌) انباشته‌ ابتدای‌ دوره‌ منظور می‌گردد، به‌ اقلامی‌ محدود می‌شود که‌ از"تغییر در رویه‌ حسابداری‌" و "اصلاح‌ اشتباه‌"ناشی‌ گردد.
38 . اثر تعدیلات‌ سنواتی‌ باید از طریق‌ اصلاح‌ مانده‌ سود (زیان‌) انباشته‌ ابتدای‌ دوره‌ در صورتهای‌ مالی‌ منعکس‌ گردد. اقلام‌ مقایسه‌ای‌ صورتهای‌ مالی‌ نیز باید ارائه‌ مجدد شود، مگر آنکه‌ این‌ امر عملی‌ نباشد. در چنین‌ شرایطی‌ موضوع‌ باید در یادداشتهای‌ توضیحی‌ افشا شود. همچنین‌ میزان‌ و ماهیت‌ اقلام‌ تشکیل‌دهنده‌ تعدیلات‌ سنواتی‌ و دلایل‌ توجیهی‌ تغییر در رویه‌ حسابداری‌ و همچنین‌ این‌ امر که‌ اقلام‌ مقایسه‌ای‌ صورتهای‌ مالی‌ ارائه‌ مجدد شده‌ است‌ (یا عملی‌ نبودن‌ ارائه‌ مجدد) باید در یادداشتهای‌ توضیحی‌ افشا گردد.
تغییر در رویه‌ حسابداری
39 . یکی‌ از خصوصیات‌ کیفی‌ صورتهای‌ مالی‌ قابل‌ مقایسه‌ بودن‌ آن‌ می‌باشد. برای‌ نیل‌ به‌ این‌ خصوصیت‌، ثبات‌ رویه‌ در نحوه‌ عمل‌ حسابداری‌ طی‌ هر دوره‌ مالی‌ و نیز از یک‌ دوره‌ مالی‌ به‌ دوره‌ مالی‌ بعد ضروری‌ است‌. از اینرو، نباید در رویه‌های‌ حسابداری‌ تغییری‌ صورت‌ گیرد مگر اینکه‌ به‌ علت‌ رجحان‌ رویه‌ جدید بر رویه‌ پیشین‌، از نظر ارائـه‌ مطلوب‌تر صورتهای‌ مالی‌ واحد تجاری‌، تغییر در رویه‌ حسابداری‌ قابل‌ توجیه‌ باشد یا اینکه‌ تغییر به‌ موجب‌ قوانین‌ آمره‌ یا استانداردهای‌ حسابداری‌ جدید، الزامی‌ شود. یکی‌ از مشخصات‌ تغییر در رویه‌ حسابداری‌ این‌ است‌ که‌ این‌ تغییر، حاصل‌ گزینش‌ بین‌ دو یا چند روش‌ حسابداری‌ است‌. چنانچه‌ معامله‌ یا رویدادهایی‌ که‌ از نظر ماهیت‌ با معاملات‌ و رویدادهای‌ قبلی‌ به‌ روشنی‌ متفاوت‌ است‌، لزوم‌ اتخاذ یک‌ روش‌ جدید یا تعدیل‌ روش‌ موجود را ایجاب‌ کند، این‌ اتخاذ یا تعدیل‌ روش‌ تغییر رویه‌ حسابداری‌ محسوب‌ نمی‌شود.
40.چنانچه‌ در رویه‌ حسابداری‌ تغییری‌ صورت‌ گیرد، ارقام‌ مربوط‌ به‌ سال‌ جاری‌، برمبنای‌ رویه‌ جدید منعکس‌ و ارقام‌ مقایسه‌ای‌ سنوات‌ قبل‌ نیز برمبنای‌ رویه‌جدید ارائـه‌مجدد می‌شود. در این‌ حالت‌، تعدیلات‌ انباشته‌ مربوط‌ به‌ سنوات‌ قبل‌، به‌ جهت‌ اینکه‌ هیچ‌ گونه‌ ارتباطی‌ با نتایج‌ عملکرد سال‌ جاری‌ نداشته‌ است‌، نباید در تعیین‌ سود یا زیان‌ سال‌ جاری‌ دخالت‌ داده‌ شود. تعدیلات‌ مزبور باید از طریق‌ ارائـه‌مجدد ارقام‌ سالهای‌ قبل‌ به‌ حساب‌ گرفته‌ شود، درنتیجه‌، مانده‌سود (زیان‌) انباشته‌ ابتدای‌ دوره‌ نیز بدین‌ ترتیب‌ تعدیل‌ خواهد شد. در صورت‌ تهیه‌ خلاصه‌چندین‌ ساله‌ وضعیت‌ مالی‌ و عملکرد مالی‌، جهت‌ حصول‌ اطمینان‌ از اینکه‌ ارقام‌ مربوط‌ به‌ سنوات‌ قبل‌ برمبنای‌ یکنواخت‌ نشان‌ داده‌ می‌شود، ارقام‌ مزبور معمولاً ارائـه‌ مجدد خواهد شد. اگر به‌ دلیل‌ عملی‌ نبودن‌، ارقام‌ خلاصه‌های‌ چندین‌ ساله‌،جهت‌ انعکاس‌ تغییر در رویه‌ حسابداری‌، ارائـه‌ مجدد نشود، موضوع‌ افشا می‌گردد. همچنین‌ در صورت‌ ارائـه‌ مجدد، سالهایی‌ را که‌ مورد تجدید نظر واقع‌ شده‌ است‌، باید مشخص‌ کرد. تعدیلات‌ انباشته‌ ناشی‌ از تغییر در رویه‌های‌ حسابداری‌، همچنین‌ به‌ عنوان‌ آخرین‌ قلم‌ در صورت‌ سودوزیان‌ جامع‌ منعکس‌ می‌شود تا اثر این‌ تعدیلات‌ برای‌ استفاده‌کنندگان‌ مشخص‌ گردد.
اصلاح اشتباه
41 . ممکن‌ است‌ در دوره‌ جاری‌ اشتباهاتی‌ مربوط‌ به‌ صورتهای‌ مالی‌ یک‌ یا چند دوره‌ مالی‌ گذشته‌ کشف‌ گردد. این‌ اشتباهات‌ می‌تواند از جمله‌، ناشی‌ از موارد زیر باشد: الف‌. اشتباهات‌ ریاضی‌، ب‌ . اشتباه‌ در بکارگیری‌ رویه‌های‌ حسابداری‌، ج‌ . تعبیر نادرست‌ یا نادیده‌ گرفتن‌ واقعیتهای‌ موجود در زمان‌ تهیه‌ صورتهای‌ مالی‌، د . تغییر از یک‌ رویه‌غیر استاندارد حسابداری‌ به‌ یک‌ رویه‌ استاندارد حسابداری‌، و ه . موارد تقلب‌. اصلاح‌ این‌ اشتباهات‌ در صورتی‌ که‌ بااهمیت‌ نباشد، در سود یا زیان‌ خالص‌ دوره‌ جاری‌ منظور می‌گردد.
42 . در مواردی‌ ممکن‌ است‌ صورتهای‌ مالی‌ منتشرشده‌ یک‌ یا چند دوره‌ قبل‌ شامل‌ اشتباهات‌ بااهمیتی‌ باشد که‌ تصویر مطلوب‌ را مخدوش‌ و در نتیجه‌ قابلیت‌ اتکای‌ صورتهای‌ مالی‌ مزبور را کاهش‌ دهد. اصلاح‌ چنین‌ اشتباهاتی‌ نباید از طریق‌ منظور کردن‌ آن‌در سودوزیان‌ سال‌ جاری‌ انجام‌ گیرد، بلکه‌ باید با ارائـه‌ مجدد ارقام‌ صورتهای‌ مالی‌ سال‌(های‌) قبل‌ به‌ چنین‌ منظوری‌ دست‌ یافت‌.درنتیجه‌، مانده‌ افتتاحیه‌ سود (زیان‌)انباشته‌ نیز بدین‌ ترتیب‌ تعدیل‌ خواهد شد. تعدیلات‌ سنواتی‌ ناشی‌ از اصلاح‌ اشتباهات‌ همچنین‌ به‌ عنوان‌ آخرین‌ قلم‌ در صورت‌ سودوزیان‌ جامع‌ منعکس‌ می‌شود.
43 . براوردهای‌ حسابداری‌ ماهیتاً عبارت‌ از تخمینهایی‌ است‌ که‌ با کسب‌ اطلاعات‌ اضافی‌ در دوره‌های‌ بعد ممکن‌ است‌ تغییر یابد. بنابراین‌ اصلاح‌ اشتباه‌ را باید از این‌گونه‌ تغییرات‌ تمیز داد. به‌ گونه‌ مشابه‌، سودیا زیانی‌را که‌ پس‌ از مشخص‌ شدن‌ پیامد یک‌ پیشامد احتمالی‌ مورد شناخت‌ قرار می‌گیرد و براورد دقیق‌ آن‌ قبلاًمیسر نبوده‌ است‌ نمی‌توان‌ به‌ عنوان‌ اشتباه‌ بااهمیت‌ قلمداد کرد.
تغییرات حقوق صاحبان سرمایه
44 . صورتهای‌ مالی‌ باید تغییرات‌ حقوق‌ صاحبان‌ سرمایه‌ را منعکس‌ کند.بخشی‌ از این‌ تغییرات‌ در گردش‌ حساب‌ سودوزیان‌ انباشته‌ مستقیماًدر ذیل‌ صورت‌ سودوزیان‌ دوره‌ انعکاس‌ می‌یابد. سایر تغییرات‌ ازجمله‌ گردش‌ حساب‌ اندوخته‌ قانونی‌، حساب‌ اندوخته‌ اختیاری‌ و حسابهای‌ مربوط‌ به‌ اقلامی‌ که‌ طبق‌ استانداردهای‌ حسابداری‌ مستقیماًبه‌ حقوق‌ صاحبان‌ سرمایه‌ منظور می‌گردد و همچنین‌ تغییرات‌ ناشی‌ از افزایش‌ یا کاهش‌ سرمایه‌ باید دریادداشتهای‌ توضیحی‌ مربوط‌ افشا شود.
45 . تغییرات‌ حقوق‌ صاحبان‌ سرمایه‌ و ساختار آن‌ در زمره‌ مهم‌ترین‌ اقلام‌ اطلاعاتی‌ مندرج‌ در صورتهای‌ مالی‌ است‌ و از اینرو باید به‌گونه‌ای‌ مشخص‌ منعکس‌ شود. به‌ موجب‌ این‌ استاندارد تغییرات‌ حقوق‌ صاحبان‌ سرمایه‌ به‌ شرح‌ زیر در صورتهای‌ مالی‌ انعکاس‌ می‌یابد: الف‌. باتوجه‌ به‌ اهمیت‌ اطلاعات‌ مندرج‌ در حساب‌ سود (زیان‌) انباشته‌، گردش‌ این‌ حساب‌، متشکل‌ از سود (زیان‌)دوره‌،سود (زیان‌) انباشته‌ ابتدای‌ دوره‌،تعدیلات‌ سنواتی‌، و هرگونه‌ مبلغ‌ انتقالی‌ از سایر سرفصلهای‌ حقوق‌ صاحبان‌ سرمایه‌ (مجموعاًسود قابل‌ تقسیم‌)،سود سهام‌ پیشنهادی‌، مبالغ‌ انتقالی‌ به‌ اندوخته‌های‌ قانونی‌ و اختیاری‌ (مجموعاً تخصیص‌ سود)،بلافاصله‌ زیر صورت‌ سودوزیان‌ دوره‌ انعکاس‌ می‌یابد. ب‌ . گردش‌ حساب‌ اندوخته‌ قانونی‌ و اندوخته‌های‌ اختیاری‌ تخصیص‌ یافته‌ از محل‌ سود قابل‌ تقسیم‌ و همچنین‌ گردش‌ حسابهای‌ مربوط‌ به‌ اقلامی‌ که‌ طبق‌ استانداردهای‌ حسابداری‌ مربوط‌، مستقیماًبه‌ حقوق‌ صاحبان‌ سرمایه‌ منظور می‌شود (از قبیل‌ مازاد تجدید ارزیابی‌)در یادداشتهای‌ توضیحی‌ افشا می‌گردد. ج‌ . گردش‌ سایر اقلام‌ از قبیل‌ حساب‌ سرمایه‌ و صرف‌ سهام‌ در یادداشتهای‌ توضیحی‌ افشا می‌گردد.
46. موارد خاصی‌ وجود دارد که‌ اقلامی‌ با ماهیت‌ درآمد یا هزینه‌ را که‌ قابل‌ انعکاس‌ در حساب‌ سودوزیان‌ دوره‌ است‌ طبق‌ قوانین‌ آمره‌ باید مستقیماً به‌ حساب‌ اندوخته‌ منظور کرد. برای‌ مثال‌، اساسنامه‌قانونی‌ برخی‌ از شرکتهای‌ دولتی‌ مقرر می‌دارد که‌ سود حاصل‌ از فروش‌ داراییهای‌ ثابت‌ به‌ حساب‌ اندوخته‌ سرمایه‌ای‌ یا سایر اندوخته‌های‌ غیر قابل‌ تقسیم‌ منظور گردد. به‌ منظور انعکاس‌ اثرات‌ کلیه‌ این‌ نوع‌ اقلام‌ در صورتهای‌ عملکرد مالی‌، درآمد یا هزینه‌ مربوط‌ باید در صورت‌ سودوزیان‌ جامع‌ منعکس‌ شود.
تاریخ اجرا‌‌‌
47 . الزامات‌ این‌ استاندارد در مورد کلیه‌ صورتهای‌ مالی‌ که‌ دوره‌ مالی‌ آنها از تاریخ‌ 1/1/1380 و بعد از آن‌ شروع‌ می‌شود ،لازم‌الاجراست‌.
مطابقت با استانداردهای بین المللی حسابداری
48 . با اجرای‌ الزامات‌ این‌ استاندارد، مفاد استاندارد بین‌المللی‌ حسابداری‌ شماره‌ 8 با عنوان‌سود یا زیان‌ خالص‌ دوره‌، اشتباهات‌ بااهمیت‌ و تغییرات‌ در رویه‌های‌ حسابداری‌نیز رعایت‌ می‌شود.


  1   
کپی رایت تمامی حقوق مادی و معنوی این سایت برای شرکت اخوان محاسب جنوب محفوظ است. توییتر گوگل پلاس فیسبوک لینکدین تلگرام اینستاگرام
طراحی و اجرا :