استاندارد حسابدارى شماره 28

هدف
1. هدف اين استاندارد تجويز روشهاى حسابدارى براى حق‏بيمه، خسارت و مخارج تحصيل بيمه‏هاى عمومى مستقيم و اتكايى و همچنين افشاى اطلاعات اين نوع فعاليتها در صورتهاى مالى شرکتها و مؤسسات بيمه است. الزامات سایر استانداردهای حسابداری درصورتی برای فعالیتهای بیمه عمومی کاربرد دارد که توسط این استاندارد جایگزین نشده باشد.
دامنه كاربرد
2. اين استاندارد بايد درمورد فعاليتهاى بيمه عمومى و بيمه عمر زماني بكار گرفته شود و در مورد ساير بيمه‏هاى زندگى كاربرد ندارد.
تعاريف‏
3. اصطلاحات ذيل در اين استاندارد با معانى مشخص زير بكار رفته است:
• قرارداد بیمه (بیمه نامه): عقدی است كه به‏موجب آن يك طرف (بيمه‏گر) متعهد مى‏شود در ازاى دريافت حق‏بيمه از طرف ديگر (بيمه‏گذار) ، در صورت وقوع حادثه، خسارت وارده به او يا شخص ذينفع را جبران كند يا مبلغ معینی را به وى يا شخص ذينفع بپردازد.
• بیمه زندگی: نوعی بیمه مرتبط با حیات یا فوت انسان است که بیمه‌گر نسبت به پرداخت وجوهی معین براساس رویداد مشخصی ، اطمینان می‌دهد.
• بيمه عمومى : به بیمه‌های غیر از بیمه زندگی اطلاق می‌شود.
• حق بيمه: مبلغی است که بیمه‌گر در ازای پذیرش خطر طبق قرارداد بیمه از بیمه‌گذار مطالبه می‌کند.
• تاريخ شروع پوشش بیمه ای: عبارت است از تاریخ شروع پذیرش خطر توسط بیمه‌گر طبق قرارداد بیمه.
• بيمه‏ اتكايى: بیمه‌ ای است كه به‏موجب آن يك طرف (بيمه‏گر اتکایی) در ازاى دريافت حق‏بيمه، جبران تمام يا بخشى از خسارت وارده به طرف ديگر (بيمه‏گر واگذارنده) را بابت بيمه‏نامه يا بيمه‏نامه‏هاى صادره و يا قبولى توسط وى، تعهد مى‏كند.
• بيمه ‏اتكايى نسبى: نوعى بيمه‏اتكايى است كه به‏موجب آن بيمه‏گر اتکایی در قبال دريافت نسبتى از حق‏بيمه قرارداد بيمه اوليه، تعهد مى‏كند به‏همان نسبت خسارت وارده به بيمه‏گر واگذارنده را جبران كند.
• بيمه‏اتكايى غيرنسبى: نوعى بيمه‏اتكايى است كه در آن بيمه‏گر اتکایی در قبال دريافت حق‏بيمه، تعهد مى‏كند تمام يا بخشى از خسارت مازاد بر سقف از پيش تعيين شده را جبران كند.
• خسارت: عبارت است از مبلغ قابل پرداخت در اثر وقوع حوادث تحت پوشش قرارداد بيمه.
شناخت درآمد حق بيمه‏
4. درآمد حق‏بيمه بايد از تاریخ شروع پوشش بیمه ‌ای و به‏محض اينكه حق‏بيمه به‏گونه‏اى اتكاپذير قابل اندازه‏گيرى باشد، شناسايى شود.
5. بيمه‏گر درآمد حق‏بيمه را درازاى پذيرش خطر كسب مى‏كند، لذا درآمد حق‏بيمه از تاريخ شروع پوشش بیمه‌ای، و نه تاریخ صدور، در رابطه با هريك از بيمه نامه‏ها شناسايى مى‏شود. با اين وجود، بنابه ملاحظات عملى، بيمه‏گران معمولاً براى شناسايى درآمد، از مبناهایی استفاده مى‏كنند كه براساس آن، تاریخ مزبور به‌طور تقریبی تعیین می‌شود. براى مثال بيمه‏گر مستقيم ممكن است فرض كند براى تمام بيمه‏نامه‏هاى صادر شده در يك ماه، خطر از اواسط ماه پذيرفته شده است. استفاده از اين مفروضات درصورتى قابل پذيرش است كه نتيجه حاصل از بكارگيرى آن با شناسايى درآمـد از تاريخ شروع پوشش بیمه‌ای هربيمه‏نامه در دوره مالی مربوط، تفاوت با اهميتى نداشته باشد.
6. چنانچه بيمه‏گر براساس قوانین و مقررات مبالغى را از جانب سازمانهاى دولتى يا ساير اشخاص ثالث از بيمه‏گذار دريافت كند و بدون دخل و تصرف آن را به حساب ذینفع واريز كند، اين مبالغ درآمد بيمه‏گر تلقى نمى‏شود.
7. درآمد حق‏بيمه بايد به‏طور يكنواخت در طول دوره بيمه‏نامه (براى بيمه‏هاى مستقيم) يا در طول دوره پذیرش غرامت (براى بيمه‏هاى اتكايى) شناسايى شود مگر اينكه الگوى وقوع خطر در طول دوره بيمه‏نامه يكنواخت نباشد كه در اين‏صورت درآمد حق‏بيمه متناسب با الگوى وقوع خطر برآوردی، شناسايى مى‏شود.
8. در بيمه‏هاى عمومى، مبلغ حق‏بيمه در ازاى پوشش خطر براى يك دوره زمانى معين دريافت مى‏شود. اين دوره زمانى معمولاً با دوره مالى تحت پوشش صورتهاى مالى متفاوت است و درنتيجه حق‏بيمه مربوط به بيمه‏نامه‏هاى صادر شده در هردوره با درآمد حق بيمه برابر نيست. بخشى از حق‏بيمه که مرتبط با پوشش خطر بعد از پایان دوره مالی می‌باشد طبق بند 15 زیر حق بيمه عايد نشده محسوب می‌شود.
9. در رابطه با بسيارى از بيمه‏هاى عمومى، درآمد حق‏بيمه معمولاً متناسب با گذشت زمان شناسايى مى‏شود. اين روش در مواردى مناسب است كه خطر وقوع حوادثى كه منجر به خسارت مى‏شود در طول دوره بيمه‏نامه تقريباً يكنواخت باشد.
10. در بعضى رشته‏ها همانند بيمه مهندسى، الگوى وقوع خطر در طول دوره بيمه‏نامه يكنواخت نيست. درمورد بيمه‏هاى مهندسى (نظير سدسازى) در اوايل انجام پروژه‏ها خطرات كمتر است و معمولاً در مراحل پايانى پروژه احتمال وقوع خطر و تحمل خسارت افزايش مى‏يابد. درآمد حق‏بيمه اين نوع بيمه‏ها متناسب با الگوى وقوع خطر برآوردی شناسايى مى‏شود.
11. در مواردى كه طبق بیمه نامه ، مبلغ حق‏بيمه در آينده مشمول تعديل می‌باشد، حق‏بيمه تعديل شده باید در موارد ممکن به‏عنوان مبناى شناسايى درآمد حق‏بيمه مورد استفاده قرار گيرد. اگر نتوان مبلغ تعديل را به‏گونه‏اى اتكاپذير براورد كرد، مبلغ اوليه حق‏بيمه كه باتوجه به سایر اطلاعات مربوط تعديل مى‏شود بايد به‏عنوان مبنای شناسایی درآمد حق‏بيمه استفاده شود.
12. در بعضى از انواع بیمه‌ها، حق‏بيمه باتوجه به نتايج رویدادها و اطلاعاتى كه تنها در طول دوره بيمه ياپس از آن مشخص مى‏شود، تعديل مى‏گردد. براى مثال، بيمه باربرى دریایی و بیمه آتش‏سوزى انبارها از انواع بيمه‏هاى قابل تعديل است كه در ابتداى دوره بيمه، مبلغ اولیه حق‏بيمه توسط بيمه‏گذار به بيمه‏گر پرداخت و سپس براساس اعلاميه حمل يا اعلام موجودى، تعديل مى‏شود.
13. درآمد حق‏بيمه مربوط به بيمه‏نامه‏هاى بين راهى بايد براساس الزامات بندهاى 4، 7 و 15 شناسايى شود.
14. بيمه‏گر ممكن است اطلاعات كافى جهت تشخيص بيمه‏نامه‏هاى صادر شده در اواخر سال مالى كه تاريخ شروع پوشش بیمه‌ای آن قبل از تاريخ ترازنامه است، نداشته باشد. اين نوع بيمه‏نامه‏ها را بيمه‏نامه‏هاى بين راهى مى‏گويند. باتوجه به اينكه درآمد حق‏بيمه از تاريخ شروع پوشش بیمه‌ای شناسايى مى‏شود، مبلغ بيمه‏نامه‏هاى بين راهى براساس تجارب گذشته و رويدادهاى پس از تاريخ ترازنامه براورد مى‏شود و حصه عايد شده آن به‏عنوان درآمد حق‏بيمه شناسايى مى‏شود.
حق بیمه عاید نشده
15. بخشی از حق بیمه مرتبط با بیمه‌نامه‌های صادره طی دوره مالی که قابل انتساب به پوشش خطر بعد از پایان دوره مالی است به‌عنوان حق بیمه عاید نشده شناسایی می‌شود.
16. روشهای برآورد حق بیمه عاید نشده باید به‌گونه‌ای انتخاب شود که مبلغ برآوردی تفاوت با اهمیتی با بدهی واقعی در تاریخ ترازنامه نداشته باشد.
17. درمواردی که الگوی وقوع خطر در طول دوره بیمه‌نامه تقريباً یکنواخت است برای محاسبه حق‌بیمه عاید نشده از روش تناسب زمانی استفاده می‌شود. شیوه‌های محاسبه حق بیمه عاید نشده در روش تناسب زمانی برای بیمه نامه‌های سالانه شامل روزانه (365/1)، ماهانه (24/1)، فصلی (8/1) و سالانه (2/1) است. در شیوه روزانه حق بیمه عاید نشده شامل مجموع حق بیمه‌های عاید نشده‌ای است که در پایان دوره مالی باتوجه به مدت منقضی‌ نشده بیمه‌نامه‌ها محاسبه می‌شود. در شیوه فصلی فرض می‌شود که صدور بیمه‌نامه‌ها در طی فصل به‌طور یکنواخت است درصورتی که در شیوه ماهانه فرض بر این است کـه صـدور بیمه‌نامـه‌ها در طول ماه به‌طور یکنواخت است. چنانچه صدور بیمه‌نامه‌ها در طول دوره مالی یکنواخت نباشد هرچه طول دوره مورد نظر برای محاسبه حق بیمه عاید نشده کمتر شود، سطح دقت آن بیشتر می‌شود.
18. در مواردى كه حق‏بيمه متناسب با گذشت زمان به‏عنوان درآمد شناسايى مى‏شود، روش تناسب زمانی بايد به‏گونه‏اى انتخاب و بكار گرفته شود كه دقت آن از روش فصلى (يا روش 8/1) كمتر نباشد.
19. چنانچه دوره بيمه‏نامه بيش از يك سال باشد، در اعمال روش تناسب زمانى حق‏بيمه يكساله در محاسبات مدنظر قرار مى‏گيرد و حق‏بيمه مازاد بر یک سال، به‏طور كامل به‏عنوان حق‏بيمه عايد نشده محسوب مى‏گردد.
خسارت‏
20. بدهى بابت خسارت معوق بايد براى بيمه‏هاى مستقيم واتكايى شناسايى شود. مبلغ خسارت معوق بايد بيانگر براورد معقولی از مخارج لازم براى تسويه تعهد فعلى در تاريخ ترازنامه باشد.
21. بدهى بابت خسارت معوق بايد شامل مبالغ زير باشد:
الف. خسارت واقع شده‌ای که گزارش نشده است،
ب . خسارت گزارش شده‌ای که پرداخت نشده است،
ج .خسارتی كه به‏طور كامل گزارش نشده است و
د . مخارج براوردى تسويه خسارت.
22. حصول اطمينان نسبت به شناسايى هزينه‏ها و بدهيهای مرتبط با خسارت در دوره مالى مربوط، حائز اهميت است. خسارت، ناشى‏از حوادث تحت پوششى است كه در طول دوره‏بيمه‏نامه اتفاق مى‏افتد. برخى‏ خسارتها در دوره مالى وقوع حادثه به بيمه‏گر گزارش و درهمان دوره تسويه مى‏شود و برخى‏ نيز ممكن است تا پايان دوره مالى تسويه نشود. همچنین، ممكن است حوادثى واقع و منجر به خسارت شود اما تا پايان دوره مالى به بيمه‏گر گزارش نگردد. اين‏گونه خسارتها، خسارت واقع شده‌ای‌که گزارش نشده است ناميده مى‏شود. بدهى مربوط به خسارت واقع شده‌ای که پرداخت نشده است (شامل خسارت گزارش نشده)، باتوجه به تجربیات در‌مورد خسارت واقع شده در گذشته و آخرين اطلاعات موجود براورد و شناسايى مى‏شود. براى براورد مبلغ خسارت ياد شده، نه‏تنها تجربيات گذشته بلكه تغيير شرايط از قبیل آخرین حوادث فاجعه‏آميز و تغيير در حجم و تركيب خطرات تحت پوشش بيمه درنظر گرفته مى‏شود.
23. تشخيص اجزای تشکیل دهنده مخارج نهايى جبران خسارت توسط بيمه‏گر، براى تعيين هزينه‏هاى خسارت دوره مالى و بدهى خسارت معوق در تاريخ ترازنامه، حائز اهميت است. اين اجزا شامل مبالغ قابل پرداخت بابت خسارت طبق مفاد بیمه‌نامه و مخارج تعیین و تسویه خسارت است. مخارج تعیین و تسويه خسارت شامل مخارج مستقيم هرخسارت مانند حق‌الزحمه خدمات کارشناسی و حقوقی و همچنين آن‌دسته از مخارج غیرمستقیمی است که بتوان با هر خسارت مرتبط دانست. در تعیین مخارج نهایی جبران خسارت، مبالغ بازیافتنی از طریق حق جانشینی و یا اقلام اسقاطی از مبلغ خسارت کسر می‌شود.
24. بدهى بابت خسارت معوق شامل خسارت پرداخت نشده و مخارج مستقيم و غیرمستقیم تسويه خسارتی می‌باشد که در دوره‌های مالی جاری و گذشته واقع شده است، چون اين مبالغ بيانگر تعهد فعلى بيمه‏گر درنتيجه وقوع رويدادهاى گذشته است.
25. ذخاير لازم براى خسارت معوق باتوجه به خسارت براوردى هرمورد يا طبقه‏اى از يك رشته (مثلاً در بيمه‏ بدنه براساس مدل و سال توليد) تعيين مى‏شود. علاوه‏بر اين ممكن است براى هررشته نيز از فرمولهاى رياضى استفاده شود. انتخاب روش محاسبه به نوع بيمه و قضاوت مديريت بستگى دارد. روشى كه توسط مديريت انتخاب مى‏شود بايد به‏طور يكنواخت اعمال گردد.
26. شناسايى هزينه‏ها و بدهيهاى مربوط به اجزاى تشكيل‏دهنده مخارج نهايى جبران خسارت به‏ميزان قابليت اتكاى اندازه‏گيرى اين اجزا بستگى دارد. بعضى بيمه‏گران، برای برآورد مخارج نهایی جبران خسارت با توجه به تجربيات گذشته خود و صنعت از فرمولهاى خاصى استفاده مى‏كنند. اين فرمولها درصورتى قابل‏اتكا خواهد بود كه متكى به تعداد سالهاى كافى باشد و به‏گونه‏اى مناسب براى درنظر گرفتن تحولات اخير تعديل گردد.
27. تعديل بدهى خسارت معوق براساس اطلاعاتى كه پس از شناخت اوليه بدست مى‏آيد، ضرورى است. هدف از انجام اين تعديلات، براورد دقيق‏تر مخارج مورد انتظار جبران خسارت است. همانند ساير بدهيها، اثر اين تعديلات بر بدهى خسارت معوق و هزينه خسارت به‏محض دسترسی به اطلاعات جديد، شناسايى مى‏شود. با اين‏گونه تعديلات به‏عنوان تغییر در براورد حسابدارى برخورد مى‏شود.
28. مبالغ دریافتنی از بیمه‌گر اتکایی بابت خسارت واقع شده ، اعم از گزارش شده و گزارش نشده، باید در دوره وقوع از یک طرف به‌عنوان دارایی و از طرف دیگر به‌عنوان درآمد بیمه‌گر واگذارنده شناسایی شود و نباید حسب مورد با بدهی یا هزینه مربوط تهاتر شود.
ذخیره تکمیلی
29. چنانچه حق بيمه‏هاى عايد نشده براى پوشش خسارت مورد انتظار مربوط به بیمه‌نامه‌های منقضی نشده در تاریخ ترازنامه کافی نباشد باید ذخیره تکمیلی لازم برای آن شناسایی شود.
30. براى تعيين ذخيره تکمیلی، هر رشته از فعالیتهای بیمه‌ای به‌طور جداگانه درنظر گرفته می‌شود. برای این منظور، مجموع حق بیمه عاید نشده هر رشته با مجموع خسارت مورد انتظار و هزینه‌های مربوط به آن مقایسه و در صورت وجود کسری، ذخیره تکمیلی شناسایی می‌شود.
حق‏بيمه‏هاى اتكايى‏
31. حق‏بيمه اتکایی واگذاری به بیمه‌گران اتکایی باید توسط بیمه‌گر واگذارنده از تاریخ شروع پوشش بیمه‌ای و طی دوره تأمین خسارت قرارداد بیمه اتکایی، به‌طور یکنواخت طی دوره پوشش بیمه‌ای یا متناسب با الگوی وقوع خطر، به‌عنوان هزینه بیمه اتکایی واگذاری در صورت سود و زیان شناسایی شود.
32. بيمه‏گران مستقیم و اتکایی معمولاً بخشى از خطرات قبولى را به بيمه‏گران اتكايى منتقل و درقبال پوشش بیمه‌ای مجدد، بخشى از حق‏بيمه دريافتى را به آنها پرداخت مى‏كنند. این مبالغ، هزینه بیمه‌ اتکایی واگذاری نامیده می‌شود.
33. بيمه‏گر واگذارنده معاملات بيمه مستقيم و بيمه‏اتكايى را به‏صورت جداگانه گزارش می‌كند تا دامنه و اثربخشى بيمه‏اتكايى براى استفاده‏كنندگان صورتهاى مالى به‏طور شفاف گزارش شود و شاخصهايى از عملكرد مديريت خطر به استفاده‏كنندگان ارائه گردد. براين‏اساس، حق‏بيمه واگذارى به بيمه‏گران اتكايى به‏عنوان هزينه شناسايى می‌شود و با درآمد حق‏بيمه تهاتر نمی‌گردد. خسارت دريافتى يا دريافتنى از بيمه‏گران اتكايى نيز توسط بيمه‏گر مستقيم به‏عنوان درآمد شناسايى مى‏گردد و با هزينه خسارت يا هزينه حق‏بيمه‏اتكايى واگذارى تهاتر نمى‏شود.
34. هزینه بیمه اتکایی واگذاری باتوجه به شرایط قرارداد منعقد شده با بیمه‌گر اتکایی یا الزامات قانونی شناسایی می‌شود. حق ‏بيمه‏اتكايى واگذارى در بيمه‏هاى اتكايى نسبى به‏طور هماهنگ با بيمه‏هاى مستقيم مربوط به‏عنوان هزينه شناسايى مى‏گردد. به‏عبارت ديگر هزينه ‏بيمه‏اتكايى واگذارى به‏طور يكنواخت در طول دوره بيمه مستقيم مربوط شناسايى و در مواردى كه شناسايى درآمد در بيمه‏هاى مستقيم براساس الگوى وقوع خطر است، هزينه یاد شده نيز طبق الگوی مزبور شناسايى مى‏شود. هزینه ‏بيمه‏اتكايى واگذارى در بيمه‏هاى اتكايى غيرنسبى نيز معمولاً طى دوره بيمه‏اتكايى به‌طور یکنواخت به‏عنوان هزينه دوره شناسايى مى‏شود.
35. كارمزدهاى دريافتى و دريافتنى از بيمه‏گر اتكايى طبق شرایط بیمه اتکایی تعلق می‌گیرد و بنابراین در زمان شروع پوشش بیمه اتکایی به‌عنوان درآمد شناسایی می‌شود.
36. سهم بیمه‌گر مستقیم از مشارکت در سود (کارمزد منافع) دریافتی یا دریافتنی از بیمه‌گر اتکایی، طبق مبنای تعهدی صرف‌نظر از زمان دریافت آن، در زمان تحقق به‌عنوان درآمد شناسایی می‌شود.
37. بيمه‏گر اتكايى ممكن است بخشى از خطر پذيرفته شده از بيمه‏گر مستقيم را مجدداً به بيمه‏گر اتكايى ديگرى (بیمه‌گر اتکایی قبول‌کننده) واگذار كند كه به آن واگذارى مجدد گفته مى‏شود. نحوه حسابداری قراردادهای بیمه اتکایی مجدد نیز مشابه قراردادهای بیمه اتکایی اولیه است.
انتقال پرتفوى‏
38. طبق ماده 54 قانون تأسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه‌گری، مؤسسات بیمه می‌توانند با موافقت بیمه مرکزی ایران و تصویب شورای عالی بیمه تمام یا قسمتی از پرتفوی خود را با کلیه حقوق و تعهدات ناشی از آن به یک یا چند مؤسسه بیمه‌ مجاز دیگر واگذار کنند.
39. باتوجه به اینکه مسئولیت مرتبط با خسارت بیمه انتقالی از بیمه‌گر انتقال دهنده به بیمه‌گر قبول کننده منتقل می‌شود، انتقال پرتفوی باید توسط بیمه‌گر انتقال‌دهنده به‌عنوان حذف پرتفوی و توسط بیمه‌گر قبول‌کننده به‌عنوان قبول پرتفوی به‌حساب گرفته شود.
40. حذف پرتفوی باید توسط بیمه‌گر انتقال دهنده ازطریق حذف بدهیها و داراییهای مرتبط با خطرات منتقل شده، به‌حساب گرفته شود. قبول پرتفوی باید توسط بیمه‌گر قبول‌کننده از طریق شناسایی درآمد حق بیمه عاید نشده و خسارت معوق پذیرفته شده، به‌حساب گرفته شود.
بیمه مشترک
41. فعالیتهای بیمه‌ای که از طریق قراردادهای بیمه مشترک با بیمه‌گذار انجام می‌شود باید توسط بیمه‌گران قبول‌کننده همانند بیمه مستقیم به‌حساب گرفته شود.
42. بیمه‌گران مستقیم یا اتکایی ممکن است طی یک قرارداد بیمه مشترک، طرف بیمه‌گذار واقع شوند یا اینکه هریک به نسبت سهم خود از بیمه مشترک، قراردادهای جداگانه با بیمه‌گذار منعقد کنند. در این موارد بیمه‌گران سهم خود از حق بیمه‌ها، خسارت و سایر هزینه‌ها را براساس نسبتهای توافقی به حساب می‌گیرند.
43. بيمه نامه‏هايى كه به‏طور مستقيم توسط یکی از اعضاى گروه بیمه‌گران مشترک صادر مى‏شود بايد توسط آن عضو به‏عنوان بيمه مستقيم به‏حساب گرفته شود و بخشى از خطرات كه توسط ساير اعضاى گروه پذيرفته مى‏شود بايد همانند بيمه‏اتكايى واگذارى محسوب گردد. بيمه‏گرانى كه اين خطرات را مى‏پذيرند بايد با آن همانند بيمه‏اتكايى قبولى برخورد كنند.
مخارج تحصيل‏
44. مخارج تحصیل بیمه‌ نامه‌ها باید در زمان وقوع به‌عنوان هزینه دوره شناسایی شود.
45. مخارج تحصیل، از‌جمله شامل حق‌العمل پرداختی به نمایندگیهـا، مخـارج صـدور بیمه‌نامه‌ها، مخارج اداری نگهداری سوابق بیمه‌نامه‌ها و مخارج وصول حق بیمه‌هاست.
افشا
46. اطلاعات زیر باید در یادداشتهای توضیحی صورتهای مالی افشا شود :
الف . رویه شناسايى درآمد حق‏بيمه و حق بیمه عاید نشده ( اعم از بیمه‌های مستقیم و بیمه‌های اتکایی)،
ب . رویه شناسایی هزینه حق بیمه بیمه های اتکایی واگذاری، و
ج . نحوه محاسبه ذخیره خسارت معوق و ذخیره تکمیلی.
47. اقلام زير بايد در متن ترازنامه افشا شود:
الف . مطالبات از بیمه‌گذاران و نمایندگان،
ب . مطالبات از بیمه‌گران اتکایی،
ج . بدهى خسارت معوق،
د . بدهى به بيمه‏گران اتكايى،
ﻫ . حق‏بيمه عاید نشده، و
و . ذخیره تکمیلی.
48. اقلام زير بايد در متن صورت سود و زيان افشا شود:
الف . درآمد حق‏بيمه (مستقیم و اتکایی قبولی)،
ب . درآمد بازیافت خسارت از بيمه‏گران اتكايى،
ج . هزينه خسارت بيمه‏هاى مستقيم و اتکایی قبولی، و
د . هزينه حق‏بيمه‏اتكايى واگذارى .
49. اجزاى تشكيل‏دهنده اقلام ذكر شده در بندهاى 47 و 48 در يادداشتهاى توضيحى افشا مى‏شود.
تاریخ اجرا
50. الزامات این استاندارد در‌مورد کلیه صورتهای مالی که دوره مالی آنها از تاریخ 1/1/1386 و بعد از آن شروع می شود، لازم‌الاجراست.
مطابقت با استانداردهای بین‌المللی حسابداری
51. هیئت استانداردهای بین‌المللی حسابداری در رابطه با بیمه‌های عمومی، استاندارد خاصی تدوین نکرده است، اما در استاندارد بین‌المللی گزارشگری مالی شماره 4 با عنوان ” قراردادهای بیمه“ چارچوبهای کلی در‌مورد تعریف بیمه و فعالیتهای بیمه‌ای ارائه کرده است.

پیوست شماره 1
نمونه صورتهای مالی
این پیوست به‌منظور آشنایی با نحوه اجرای بعضی از الزامات استاندارد حسابداری شماره 28 تهیه شده است و بخشی از استاندارد محسوب نمی‌شود.
در این پیوست صورتهای مالی اساسی همراه با برخی از یادداشتهای توضیحی لازم برای تشریح کاربرد الزامات این استاندارد ارائه شده است. صورتهای مالی نمونه مندرج در این پیوست، اطلاعات مربوط به فعالیتهای بیمه زندگی را دربر نمی‌گیرد. این نمونه دربرگیرنده بخشی از صورتهای مالی است و نباید به‌عنوان یک مجموعه کامل و جامع درنظر گرفته شود.


























280-1

































شرکت سهامي بيمه نمونه
صورت سود و زيان
براي سال مالي منتهي به 29 اسفند ماه 2×13
يادداشت سال 2×13 سال 1×13
ميليون ريال ميليون ريال ميليون ريال
درآمد حق بيمه 211ر384 965ر292
درآمد بازيافت خسارت از بيمه‌گران اتکايي 120ر42 562ر35
ساير درآمدهاي بيمه‌ای 168ر21 570ر21
499ر447 097ر350
کسر ميشود:
هزينه خسارت 826ر247 188ر162
هزينه حق بيمه اتکايي واگذاري 443ر97 986ر77
ساير هزينه‌هاي بيمه‌ای 464ر43 379ر25
(733ر388) (553ر265)
سود ناخالص فعالیتهای بیمه‌ای 766ر58 544ر84
خالص درآمد سرمايه‌گذاريها 815ر30 253ر40
هزينه‌هاي اداري و عمومي (065ر61) (714ر53)
سود عملياتي 516ر28 083ر71
هزينه‌هاي مالي (285ر1) (137ر1)
خالص ساير درآمدها و هزينه‌هاي غيرعملياتي 968 426
(317) (711)
سود قبل از ماليات 199ر28 372ر70
ماليات (417ر7) (467ر16)
سود خالص 782ر20 905ر53










گردش حساب سود انباشته
سود خالص 782ر20 905ر53
سود انباشته در ابتداي سال 639ر14 246ر11
تعديلات سنواتي (859) (527)
سود انباشته در ابتداي سال- تعديل شده 780ر13 719ر10
سود قابل تخصيص 562ر34 624ر64
تخصيص سود :
اندوخته قانوني (033ر1) (695ر2)
ساير اندوخته‌ها (902ر3) (908ر10)
سود سهام پيشنهادي/مصوب (430ر9) (596ر39)
(365ر14) (199ر53)
سود انباشته در پايان سال 197ر20 425ر11

يادداشتهاي توضيحي … تا … مندرج در صفحات … تا … ، جزء لاينفک صورتهاي مالي است.

شركت سهامي بيمه نمونه
صورت جریان وجوه نقد
برای سال مالی منتهی به 29 اسفند ماه 2×13
يادداشت سال 2×13 سال 1×13

ميليون ريال ميليون ريال ميليون ريال
فعاليتهاي عملياتي:
جريان خالص ورود وجه نقد ناشي از فعاليت‌هاي عملياتي 038ر130 471ر96
بازده سرمايه‌گذاريها و سود پرداختي بابت تأمين مالي :
سود پرداختي بابت تسهيلات مالي (250ر1) (012ر1)
سود سهام پرداختي (779ر21) (947ر8)
جريان خالص خروج وجه نقد ناشي از بازده سرمايه‌گذاريها و سود پرداختي بابت تأمين مالي
(029ر23)
(959ر9)
ماليات بردرآمد:
ماليات بردرآمد پرداختي (شامل پيش‌پرداخت ماليات بردرآمد) (573ر32) (363ر33)
فعاليتهاي سرمايه‌گذاري:
وجوه پرداختي جهت داراييهاي ثابت مشهود و ساير دارایيها (600ر17) (970ر2)
وجوه پرداختي بابت تحصيل سرمايه‌گذاريهاي بلندمدت (461ر132) (516ر86)
وجوه پرداختي بابت سپرده‌هاي کوتاه‌مدت (117ر9) (138ر5)
وجوه حاصل از فروش سرمايه‌گذاريهاي کوتاه‌مدت 821ر5 300ر11
وجوه حاصل از فروش دارائيهاي ثابت مشهود 500ر3 450ر6
جريان خالص خروج وجه نقد ناشي از فعاليت‌هاي سرمايه‌گذاري (857ر149) (874ر76)
جريان خالص خروج وجه نقد قبل از فعاليتهاي تأمين مالي (421ر75) (725ر23)
فعاليتهاي تأمين مالي:
وجوه حاصل از افزايش سرمايه 000ر90 __
دريافت تسهيلات مالي 000ر3 __
بازپرداخت اصل تسهيلات مالي دريافتي (862ر1) (580ر1)
خالص جريان ورود (خروج) وجه نقد ناشي از فعاليتهاي تأمين مالي 138ر91 (580ر1)
خالص افزايش(کاهش) در وجه نقد 717ر15 (305ر25)
مانده وجه نقد در آغاز سال 661ر25 966ر50
مانده وجه نقد در پايان سال 379ر41 661ر25

يادداشتهاي توضيحي … تا … مندرج در صفحات … تا … ، جزء لاينفک صورتهاي مالي است.

خلاصه اهم رویه‌های حسابداری
یادداشت … - شناسایی درآمد حق بیمه و بازیافت خسارت از محل بیمه‌های اتکایی
به‌استثنـای بیمـه مهندسی و باربـری، در سایر رشته‌های بیمـه‌ای درآمدحـق بيمـه از تاريخ شروع پوشش بيمه‌اي و بطور يکنواخت در طول دوره بيمه‌نامه (براي بيمه‌نامه‌هاي مستقيم) و در طول دوره پذيرش غرامت (براي بيمه‌هاي اتکايي) شناسايي می‌شود. در بیمه‌های مهندسی و باربری که الگوی وقوع خطر در طول دوره بیمه نامه یکنواخت نیست، درآمد حق بيمه متناسب با الگوي وقوع خطر براوردي، شناسايي می‌شود. ضمناً بخشي از حق بيمه مرتبط با بيمه‌هاي صادره طي دوره مالي که قابل انتساب به پوشش خطر بعد از پايان دوره مالي است به‌عنوان حق بيمه عايد نشده شناسايي می‌شود. براي محاسبه حق بيمه عايد نشده، در مواردي که حق بيمه متناسب با گذشت زمان به‌عنوان درآمد شناسايي می‌شود، از روش فصلي (روش ) استفاده می‌شود.
همچنين مبالغ دريافتي و قابل دریافت از بيمه‌گر اتکايي بابت بازیافت خسارت واقع شده همزمان با شناسایی هزینه خسارات مربوط، به عنوان درآمد شناسايي می‌شود.
یادداشت … - شناسایی درآمد کارمزد و مشارکت در منافع اتکایی
درآمد کارمزد طبق شرایط بیمه‌نامه در زمان شروع پوشش بیمه‌ای شناسایی می‌شود. همچنین درآمد مشارکت در منافع حاصل از بیمه‌های اتکایی در زمان مشخص شدن نتایج عملیات بیمه‌های اتکایی، به‌عنوان درآمد شناسایی می‌شود.
یادداشت … - شناسایی هزینه خسارت
در بیمه‌های مستقیم هزینه خسارت معمولاً پس از گزارش وقوع خسارت از سوی بیمه‌گذار و انجام رسیدگیهای لازم توسط کارشناسان شرکت در حسابها شناسایی می‌شود. ضمناً بابت خسارت واقع شده‌ای که پرداخت نشده است و خسارت واقع شده‌ای که گزارش نشده است نیز با توجه به تجربیات گذشته و آخرین اطلاعات موجود، ذخیره مورد نیاز براورد و شناسایی می‌شود. در صورت لزوم، بابت بدهی خسارت معوق براساس اطلاعاتی که پس از شناخت اولیه بدست می‌آید، تعدیل صورت می‌گیرد و اثرات ناشی از این تعدیل در صورت سود و زیان دوره منظور می‌شود. در بیمه‌های اتکایی قبولی نیز هزینه خسارات براساس گزارشهای دریافتی از بیمه‌گر مستقیم شناسایی می‌شود.
یادداشت … - ذخیره تکمیلی
برای هر رشته از فعالیتهای بیمه‌ای که انتظار می‌رود حق بیمه عاید نشده آنها برای پوشش خسارت مورد انتظار و هزینه‌های مربوط در دوره منقضی نشده کافی نباشد، ذخیره تکمیلی در نظر گرفته می‌شود.
یادداشت … - مخارج تحصیل
مخارج تحصیل یا تمدید بیمه‌نامه‌ها نظیر کارمزد پرداختی به نمایندگان، مخارج صدور بیمه‌نامه‌ها و سایر مخارج مربوط، در زمان وقوع به‌عنوان هزینه شناسایی می‌شود.
یادداشت … - مطالبات از بیمه‌گذاران و نمایندگان
2× 13 1×13
ميليون ريال ميليون ريال
بيمه‌گذاران 222ر80 263ر75
نمايندگان 125ر10 831ر8
347ر90 094ر84
ذخيره مطالبات مشکوک‌الوصول (000ر4) (600ر3)
347ر86 494ر80

یادداشت … - مطالبات از بیمه‌گران اتکایی
2× 13 1×13
ميليون ريال ميليون ريال
شرکتهاي بيمه داخلي 117ر15 231ر8
شرکتهاي بيمه خارجي 569ر3 183ر2
686ر18 414ر10
ذخيره مطالبات مشکوک‌الوصول (400ر1) (300ر1)
286ر17 114ر9

یادداشت … - بدهی خسارت معوق
2× 13 1×13
ميليون ريال ميليون ريال
آتش‌سوزي 570ر10 194ر5
باربري 119ر7 725ر4
بدنه اتومبيل 215ر6 211ر7
شخص ثالث 927ر11 504ر8
مسئوليتهاي مدني 273ر3 670ر3
مهندسي 424ر8 212ر6
ساير 819ر2 127ر3
347ر50 643ر38
یادداشت … - بدهی به بیمه‌گران اتکایی
2× 13 1×13
ميليون ريال ميليون ريال
شرکتهاي بيمه داخلي 638ر40 811ر23
شرکتهاي بيمه خارجي 116ر9 415ر7
754ر49 226ر31

یادداشت … - حق بیمه عاید نشده
2× 13 1×13
ميليون ريال ميليون ريال
آتش‌سوزي 280ر25 947ر20
باربري 452ر26 520ر18
بدنه اتومبيل 115ر29 806ر23
شخص ثالث 074ر10 911ر6
مسئوليتهاي مدني 253ر7 085ر2
مهندسي 930ر26 407ر11
ساير 800ر5 567ر1
904ر130 243ر85

یادداشت … - ذخیره تکمیلی
2× 13 1×13
ميليون ريال ميليون ريال
شخص ثالث 806ر15 638ر14
سایر 624ر6 536ر4
430ر22 174ر19

یادداشت … - درآمد حق بیمه
2× 13 1×13
ميليون ريال ميليون ريال
بيمه‌‌هاي مستقيم 405ر297 049ر219
بيمه‌هاي اتکايي قبولي 806ر86 916ر73
211ر384 965ر292

• درآمد حق بیمه‌های مستقیم و اتکایی قبولی به‌شرح زیر است :
2×13 1×13
بیمه‌های مستقیم بیمه‌های اتکایی قبولی جمع جمع
ميليون ريال ميليون ريال ميليون ريال ميليون ريال
آتش سوزي 174ر40 380ر21 554ر61 127ر54
باربري 906ر27 __ 906ر27 278ر21
بدنه اتومبيل 842ر47 415ر6 257ر54 361ر39
شخص ثالث 791ر98 112ر38 903ر136 459ر107
مسئوليتهاي مدني 709ر22 __ 709ر22 316ر19
مهندسي 173ر30 184ر15 357ر45 620ر36
ساير 810ر11 715ر5 525ر17 804ر14
405ر297 806ر86 211ر384 965ر292

یادداشت … - درآمد بازیافت خسارت از بیمه‌گران اتکایی
2× 13 1×13
ميليون ريال ميليون ريال
آتش‌سوزي 413ر7 149ر6
باربري 910ر4 513ر5
بدنه اتومبيل 722ر5 932ر4
شخص ثالث 258ر9 820ر5
مسئوليتهاي مدني 395ر4 091ر3
مهندسي 805ر6 417ر7
ساير 617ر3 640ر4
120ر42 562ر35

یادداشت … - سایر درآمدهای بیمه‌ای
2×13 1×13
کارمزد مشارکت در منافع جمع جمع
ميليون ريال ميليون ريال ميليون ريال ميليون ريال
آتش سوزي 483ر3 429 912ر3 527ر4
باربري 911ر3 741ر3 652ر7 491ر7
بدنه اتومبيل 890ر2 __ 890ر2 185ر3
شخص ثالث 907ر1 __ 907ر1 729ر1
مسئوليتهاي مدني 532 __ 532 913
مهندسي 291ر1 053ر1 344ر2 768ر1
ساير 274ر1 384 658ر1 904ر1
288ر15 607ر5 895ر20 517ر21
سود سپرده اتکایی 273 53
168ر21 570ر21

یادداشت … - هزینه خسارت
2×13 1×13
ناخالص بازيافتي خالص خالص
ميليون ريال ميليون ريال ميليون ريال ميليون ريال
آتش سوزي 192ر24 (179ر3) 013ر21 734ر15
باربري 951ر15 __ 951ر15 380ر12
بدنه اتومبيل 034ر37 (715ر4) 319ر32 167ر21
شخص ثالث 963ر127 __ 963ر127 519ر87
مسئوليتهاي مدني 135ر15 __ 135ر15 004ر6
مهندسي 580ر24 __ 580ر24 205ر13
ساير 737ر12 (872ر1) 865ر10 179ر6
592ر257 (766ر9) 826ر247 188ر162


• از مبلغ 766ر9 میلیون ریال بازیافتی معادل 195ر7 میلیون ریال بابت اموال اسقاطی و 571ر2 میلیون ریال نیز مربوط به حق جانشینی است.
• هزینه خسارت بیمه‌های مستقیم و اتکایی قبولی به‌شرح زیر است :

بیمه‌های مستقیم بيمه‌هاي اتکايي قبولي جمع
ميليون ريال ميليون ريال ميليون ريال
آتش سوزي 063ر14 950ر6 013ر21
باربري 951ر15 __ 951ر15
بدنه اتومبيل 598ر27 721ر4 319ر32
شخص ثالث 824ر119 139ر8 963ر127
مسئوليتهاي مدني 135ر15 __ 135ر15
مهندسي 113ر21 467ر3 580ر24
ساير 020ر8 845ر2 865ر10
704ر221 122ر26 826ر247
یادداشت … - هزینه حق بیمه اتکایی واگذاری
2×13 1×13
اجباري اختياري جمع جمع
ميليون ريال ميليون ريال ميليون ريال ميليون ريال
آتش سوزي 350ر18 949ر1 299ر20 413ر17
باربري 103ر22 958 061ر23 278ر19
بدنه اتومبيل 684ر11 109ر1 793ر12 936ر9
شخص ثالث 851ر24 620ر1 471ر26 012ر20
مسئوليتهاي مدني 150ر3 __ 150ر3 456ر3
مهندسي 147ر6 780ر1 927ر7 840ر4
ساير 869ر2 873 742ر3 051ر3
154ر89 289ر8 443ر97 986ر77

یادداشت … - سایر هزینه‌های بیمه‌ای
2×13 1×13
کارمزد و تمبر : بیمه‌های ‌مستقیم بیمه‌های اتکایی قبولی جمع جمع
ميليون ريال ميليون ريال ميليون ريال ميليون ريال
آتش سوزي 465ر6 938 403ر7 713ر5
باربري 120ر6 341 461ر6 074ر4
بدنه اتومبيل 163ر6 775 938ر6 392ر4
شخص ثالث 021ر9 412ر1 433ر10 488ر6
مسئوليتهاي مدني 825ر1 __ 825ر1 711
مهندسي 604ر2 568 172ر3 165ر2
ساير 274ر1 245 519ر1 923
472ر33 279ر4 751ر37 466ر24

هزینه مشارکت در منافع قراردادهای بیمه‌ای
000ر5
300
3% سهم صندوق تأمین
خسارتهای بدنی
713
613
464ر43 379ر25




یادداشت … - صورت تطبيق سود عملياتي

صورت تطبيق سود عملياتي با جريان خالص ورود وجه نقد ناشي از فعاليتهاي عملياتي بشرح زير است:

2×13 1×13
ميليون ريال ميليون ريال
سود عملياتي 516ر28 083ر71
هزينه استهلاک 068ر4 728ر3
خالص افزايش در ذخيره مزاياي پايان خدمت کارکنان 804ر2 859ر3
افزايش مطالبات از بيمه‌گذاران و نمايندگان (853ر5) (315ر9)
افزايش مطالبات از بيمه‌گران اتکايي (172ر8) (500ر10)
کاهش ساير حسابها و اسناد دريافتني 690ر26 604ر1
کاهش سفارشات و پيش‌پرداختها 685ر1 530
افزايش بدهي خسارات معوق 704ر11 118ر5
افزايش (کاهش) بدهي به بيمه‌گران اتکايي 528ر18 (725ر2)
افزايش (کاهش) ساير حسابها و اسناد پرداختني 152ر1 (461)
افزايش حق بيمه عايد نشده 661ر45 358ر29
افزايش ذخيره تکميلي 256ر3 192ر4
038ر130 471ر96

پیوست شماره 2
مبانی نتیجه‌گیری
پیشینه
1. پیش از تدوین این استاندارد، شرکتهای بیمه در ایران برای گزارشگری مالی فعالیتهای بیمـه عمومی، در مواردی که آیین‌نامه‌های شورای عالی بیمـه رویـه خاصی را مقـرر کـرده بـود، از این آیین‌نامه‌ها تبعیت و در بقیه موارد از استانداردهای حسابداری استفاده می‌کردند. با توجه به وجود استاندارد حسابداری خاص برای فعالیتهای بیمه‌ای در دیگر کشورها، ورود بخش خصوصی بـه فعالیتهـای بیمه و لزوم شفافیت بیشتـر در گزارشگری مالی شـرکتهـای بیمـه، در شهریورماه 1381پروژه‌ای با عنوان ” تدوین استانداردهای حسابداری برای فعالیتهای بیمه“ به‌موجب مصوبه کمیته تدوین استانداردهای حسابداری در دستور کار مدیریت تدوین استانداردها قرار گرفت.
2. پروژه در قالب یک پژوهش برای گروه کارشناسی مدیریت تدوین استانداردها تعریف شد. ابتدا ادبیات و استانداردهای مرتبط در سایـر کشورهـا بررسی و گزارش مطالعـات تطبیقی تهیه گردید، سپس براساس مطالعات مقدماتی، فعالیتهـای بیمه باتوجـه به ماهیت و ویژگیهای آن به دو بخش تقسیم و مقرر شد پروژه تدوین استاندارد حسابداری برای فعالیتهـای بیمه در دو مرحله اجرا شود. تدوین استاندارد حسابداری برای فعالیتهای بیمه عمومی در دستور کار مرحله اول پروژه و تدوین استاندارد حسابداری فعالیتهای بیمه زندگی نیز در دستـور کار مرحله دوم قرار گرفت.
3. باتوجه به ویژگیهای صنعت بیمه، گروه کارشناسی تدوین استانـدارد حسابداری فعالیتهـای بیمه با عضویت نمایندگان بیمه مرکزی، نمایندگان شرکتهای بیمه و برخی مدیران حسابرسی شرکتهای بیمه تشکیل شد. پس از تشکیل گروه کارشناسی، مسائل خاص فعالیتهای بیمه عمومی توسط اعضای گروه بررسی شد ونتایج کار گروه کارشناسی در قالب یک گزارش پژوهشی دراختیار کمیته تدوین استانداردهای حسابداری قرار گرفت.
4. پس از تأیید ضرورت تدوین استاندارد حسابداری فعالیتهای بیمه عمومی توسط کمیته تدوین استانداردهای حسابداری، گروه کارشناسی پیش‌نویس استاندارد را تهیه کرد. این پیش‌نویس در جلسات متعدد کمیته تدوین استانداردهای حسابداری بررسی و اصلاحات لازم در آن اعمال گردید.
دلایل تدوین استاندارد حسابداری فعالیتهای بیمه عمومی
5. اهم دلایل ضرورت تدوین این استاندارد به‌شرح زیر است :
•یژگیهای متفاوت و منحصر به فرد فعالیتهای بیمه عمومی.
•ستثنی‌کردن فعالیتهای بیمه از دامنه کاربرد استاندارد حسابداری شماره3 باعنوان ” درآمد عملیاتی“ .
•استفـاده از روشهـای متفـاوت حسابـداری توسـط شرکتهـای بیمـه بـرای معاملات و رویدادهای مشابه.
•لزوم شفافیت بیشتر گزارشگری مالی شرکتهای بیمه.
دامنه کاربرد
6. یکی از مسائل مطرح این است کـه آیـا این استاندارد بایـد تمام جنبه‌های حسابداری شرکتهای بیمه را پوشش دهد یا تنها بر فعالیتهای بیمه‌ای متمرکز باشد. کمیته بنابه دلایل زیر معتقد است که این استاندارد باید تنها بر فعالیتهای بیمه‌ای بپردازد:
الف. تدوین استاندارد حسابداری برای شرکتهای بیمه موجب تکرار الزامـات مطـرح شده در دیگر استانداردهای حسابداری می‌شود که ضرورت ندارد.
ب . چنانچه الزامات حسابداری تجویز شده برای شرکتهای بیمه با الزامات حسابداری تجویز شده برای سایر شرکتها در‌مورد یک رویداد واحد متفاوت باشد، این امر می‌تواند بر قابلیت مقایسه اطلاعات مالی بین شرکتها اثر نامطلوب داشته باشد.
ج . شرکتهای بیمه ممکن است صرفاً در یک زمینه تخصصی فعالیت کنند یا اینکه فعالیتهای تخصصی متفاوتی را انجام دهند. لذا تدوین یک استاندارد جامع برای تمام آنها ممکناست عملی و قابل توجیـه نباشد.علاوه‌بر این، برخی از شرکتهـای بیمـه ممکن است هم در زمینه فعالیتهای بیمه‌ای و هم در دیگر زمینه‌ها فعالیت کنند.
7. به‌دلیل گستردگی دامنه فعالیتهای بیمه‌ای و در عین حال متفاوت بودن ویژگیهای این فعالیتها از یکدیگر، کمیته تصمیم گرفت فعالیتهای بیمه‌ای‌ را باتوجه به ویژگیهای آنها طبقه‌بندی کند. باتوجه به بررسیهای انجام شده درخصوص انواع فعالیتهای بیمه‌ای، این فعالیتها به دو دسته شـامـل فعالیتهـای بیمـه عمومی (غیـر زندگی) و فعالیتهـای بیمـه زندگی طبقـه‌بنـدی شـد. نظر به‌اینکه این دو گروه فعالیت تفاوتهای قابل ملاحظه‌ای با یکدیگر دارند، مقرر شد بنابه ضرورتهای موجود ابتدا استاندارد حسابداری فعالیتهای بیمه عمومی تدوین شود.
شناخت درآمد حق بیمه
8. درآمـد حـق بیمـه از تاریخ شـروع پوشش بیمـه‌ای در رابطـه با هریک از بیمه‌نامـه‌ها شناسایی می‌شود. تاریخ شروع پوشش بیمـه‌ای اصولاً بایـد در رابطـه با هریک از بیمـه‌نامه‌های‌صـادره تعییـن شـود. امـا به‌دلیـل حجـم زیـاد بیمـه‌نامه‌های صـادره، پراکندگی جغرافیایی صـدور بیمه‌نامه‌ها، عدم دسترسی بموقع به اطلاعات لازم و سایر محدودیتهای موجود، تعیین تاریخ شـروع پوشش بیمـه‌ای در رابطه با هریک از بیمه‌نامه‌ها عملی دشوار و فاقد توجیه اقتصادی است. بنابراین، بنابه ملاحظات عملی، بیمـه‌گران می‌تواننـد از یک تاریخ تقریبی برای تعیین تاریخ شروع پوشش بیمه‌ای برای مجموعه‌ای از بیمه‌نامه‌ها استفاده کنند، بشرطی که درآمد حق بیمه شناسایی شده با استفاده از این روش در مقایسه با درآمـد حق بیمه شناسایی شده باتوجه به تاریخ شروع پوشش بیمه‌ای هریک از بیمه‌نامه‌هـا در دوره مالی مربوط تفاوت با اهمیتی نداشته باشد.
9. حق بیمه بابت پذیرش خطر توسط بیمه‌گر برای یک دوره معین است. در بیمه‌های عمومی، اغلب دوره زمانی پوشش خطر توسط بیمه‌نامه‌ها با دوره تحت پوشش صورتهای مالی منطبق نیست، لذا باید براساس الگوی مشخص، آن بخش از حق بیمه که با خطرات پذیرفته شده در دوره مالی جاری مرتبط است، به‌عنوان درآمد حق بیمه و بخش دیگری که با خطرات پذیرفته شـده در دوره یا دوره‌های آتی مرتبط است به‌عنـوان حق بیمـه عاید نشـده (بدهی بیمه‌گـر) شناسایی شود. برای آندسته از فعالیتهای بیمه‌ عمومی که توزیع خطر در طول دوره پوشش خطر (مدت بیمه نامه) نوسان قابل ملاحظه‌ای ندارد، فرض بر این است که حق بیمه به‌طور یکنواخت در طول دوره پوشش خطر عاید می‌شود. بنابراین، درآمد حق بیمه را می‌توان با استفاده از الگوی تناسب زمانی شناسایی کرد.
10. از بین روشهای قابل استفـاده در الگوی تناسب زمانی شامل روشهـای( روزانـه)،(ماهانـه)، ( فصلی) و (سالانه )، روش سالانه بخاطر غیر واقعی بودن بیش از حد نتایج بکارگیری آن نامناسب می‌باشد. بنابراین روش فصلی به‌دلیل صرفه اقتصادی و سهولت آن به‌عنوان تأمین‌کننده حداقل دقت مورد انتظار، توسط کمیته پذیرفته شد.
11. یکی از روشهای متداول در صنعت بیمه‌ کشور برای شناسایی درآمد حق بیمه و حق بیمه عاید نشده، روش درصد ثابت است که به دلایل زیر توسط کمیته پذیرفته نشد :
الف . حجم فعالیت شرکتهای بیمه در دوره‌های زمانی مختلف باهم متفاوت است و اعمال درصد ثابت باعث می‌شود شفافیت صورتهای مالی مخدوش شود، و
ب . تعیین یک درصد ثابت امری بسیار قضاوتی است و در مقایسه با روش تناسب زمانی از قابلیت اتکای کمتری در گزارشگری مالی برخوردار است.
خسارت
12. بخشی از خسارت ممکن است از طریق اموال اسقاطی و حق جانشینی بازیافت شود. باتوجه به اینکه این بازیافتها با خسارت رابطه علت و معلولی دارد، بنابراین، مبالغ بازیافتی یا بازیافتنی مذکور باید در همان دوره‌ای که خسارت مربوط به حساب گرفته می‌شود، شناسایی و مطابق رویه مورد استفاده برای اندازه‌گیری بدهی خسارت مربوط، اندازه‌گیری شود. بازیافت خسارت ناشی از اموال اسقاطی یا حق‌جانشینی به‌دلیل ارتباط با رویداد یا شرایطی واحد از مبلغ خسارت کسر می‌شود.
ذخیره تکمیلی
13. براساس آیین‌نامه‌های مصوب شورای عالی بیمه درصدی از حق بیمه‌های هرسال پس از کسر حق بیمه اتکایی واگذاری به‌عنوان ذخیره فنی تکمیلی و ذخیره فنی خطرات حوادث طبیعی محاسبه و شناسایی می‌شود. طرف حساب این ذخایر هزینه دوره شرکتهای بیمه است. به‌موجب مفاهیم نظری گزارشگری مالی، ذخایر بخشی از بدهیهاست و لذا تنها اقلامی را می‌توان به‌عنوان ذخیره شناسایی کرد که شرایط شناخت بدهی را احراز کرده باشد. یکی از این شرایط وجود تعهد فعلی برای انتقال منافع اقتصادی است. اقلامی که تعهد کنونی شرکت بیمه نیست نباید به‌عنوان ذخیره در صورتهای مالی شناسایی شود.
14. چنانچه هر رشته از فعالیتهای بیمه‌ای در شرکتهای بیمه زیانبار باشد یعنی هزینه خسارت مورد انتظار بیش از حق بیمه عاید نشده باشد، شرکتهای بیمه عملاً تعهد فعلی برای انتقال منافع اقتصادی در آینده دارند و از این بابت لازم است ذخیره تکمیلی شناسایی کنند. احتساب ذخیره تکمیلی برمبنای هر رشته از فعالیتهای بیمه‌ای با هدف انعکاس عملکرد هریک از رشته‌ها به‌طور جداگانه‌ (عدم تهاتر زیان یک رشته با سود رشته‌های دیگر) و اعمال احتیاط در شناسایی زیان صورت می‌گیرد.
15. شرکتهای بیمه در رابطه با حوادث طبیعی فاجعه‌آمیز مانند زلزله‌های شدید که خسارت سنگین به‌بار می‌آورد، تعهد فعلی ندارند ولذا نمی‌توانند از این بابت ذخیره‌ای شناسایی کنند. حوادثی مانند زلزله قابل پیش‌بینی نیست و انعکاس هزینه از این بابت در دوره‌های زمانی قبل از وقوع، با مفاهیم نظری گزارشگری مالی سازگار نیست.
حق بیمه‌های اتکایی
16. از آنجا که معاملات بیمه اتکایی تعهدات بیمه‌گر مستقیم را در مقابل بیمه‌گذار رفع نمی‌کند، بنابراین، معاملات اتکایی به صورت ناخالص گزارش می‌شود و مطالبات از بیمه‌گران اتکایی با خسارت پرداختنی به بیمه‌گذاران مربوط تهاتر نمی‌گردد. زیرا طبق مفاهیم نظری گزارشگری مالی تهاتر تنها زمانی مناسب است که واحد تجاری قادر باشد برتسویه حساب از طریق پرداخت مبلغ خالص یا عدم پرداخت و الزام دیگـری بـه پـرداخت مبلـغ خالـص اصرار ورزد و این توان تضمین شده باشد. همچنین درآمدها و هزینه‌های مربوط به بیمه‌اتکایی با یکدیگر تهاتر نمی‌شود، زیرا بیمه‌گر بدون توجه به شرایط بیمه اتکایی متعهد به‌جبران خسارت وارده به بیمه‌گذار است. ضمناً، عدم تهاتر درآمدها و هزینه‌های مربوط به بیمه‌های اتکایی به ارائه اطلاعات شفاف درخصوص دامنه و اثربخشی و شاخصهای عملکرد مدیریت خطر به استفاده‌کنندگان صورتهای مالی کمک می‌کند. لذا بیمه‌گر مستقیم مبلغ حق بیمه‌های عاید شده طی دوره مالی را به‌عنوان درآمد شناسایی و حق بیمه واگذاری به بیمه‌گران اتکایی را به‌عنوان هزینه شناسایی می‌کند. همچنین خسارت دریافتی یا دریافتنی از بیمه‌گران اتکایی توسط بیمه‌گر مستقیم به‌عنوان درآمد شناسایی می‌شود و با هزینه خسارت یا هزینه حق بیمه اتکایی واگذاری قابل تهاتر نیست.
مخارج تحصیل
17. مخارج تحصیل شامل مخارجی است که در‌قبال تحصیل یا تمدید بیمه‌نامه‌ها و قراردادهای بیمه تحمل می‌شود مثل کارمزدها و حق‌العمل‌های پرداختی به نمایندگان و سایر هزینه‌های فروش و صدور نظیر تبلیغات و ارزیابی خطر. عده‌ای با تکیه بر فرایند تطابق درآمد و هزینه معتقدند که چون این مخارج هنگام صدور بیمه‌نامه‌ها واقع می‌شوند، ولی درآمد حق بیمه در طول دوره بیمه نامه تحقق می‌یابد، بنابراین، مخارج مزبور باید به‌عنوان دارایی شناسایی شود و به‌طور منظم در طول دوره مالی که انتظار می‌رود از منافع آن استفاده شود، مستهلک گردد. اما به‌نظر کمیته، از آنجا که مخارج یاد شده فاقد منافع اقتصادی آتی به‌عنوان یکی از ویژگیهای اساسی دارایی است، لذا این مخارج باید به‌محض وقوع به حساب هزینه دوره منظور شود.




  1   
کپی رایت تمامی حقوق مادی و معنوی این سایت برای شرکت اخوان محاسب جنوب محفوظ است. توییتر گوگل پلاس فیسبوک لینکدین تلگرام اینستاگرام
طراحی و اجرا :